Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά πρέπει να μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά, τονίζει ως ένας εκ των συγγραφέων του βιβλίου
Καταγόμενη εν μέρει από τη Μακρινίτσα, έλαβα με ιδιαίτερη συγκίνηση τον συλλογικό τόμο «Οι Μάηδες της Μακρινίτσας. Μια λαϊκή τελετουργία στο Πήλιο» από τις εκδόσεις Επίκεντρο. Το βιβλίο αυτό αποτελεί πνευματικό «προϊόν» επίπονης προσπάθειας λαογράφων της πανεπιστημιακής κοινότητας και ερευνητών λαογραφίας, ανθρωπολογίας και μουσικής, μέσα από μια σειρά εξειδικευμένων μελετών που σχετίζονται με διάφορες πτυχές ενός σπάνιου δρώμενου στο Πήλιο, που έχει τις ρίζες του σε μύθους και τελετουργίες. Το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή για τη Μακρινίτσα, που ακόμη μετρά τις πληγές της από τα έντονα καιρικά φαινόμενα του περασμένου Σεπτεμβρίου και ίσως να απαλύνει κατά ένα μικρό μέρος το μεγάλο φορτίο της συμφοράς της. Σήμερα, στον κυριακάτικο Ταχυδρόμο συνομιλούμε με έναν από τους αξιόλογους και ακάματους συγγραφείς του βιβλίου, τον αγαπητό κ. Νικόλαο Τσούκα.
Συνέντευξη στην Ελενα Νταβλαμάνου
Κρατώ στα χέρια μου το βιβλίο «Οι Μάηδες της Μακρινίτσας Πηλίου» από τις εκδόσεις Επίκεντρο. Μιλήστε μας για το περιεχόμενό του.
Πρόκειται για μια σημαντική επιστημονική έκδοση (συλλογικός τόμος), που έρχεται σε συνέχεια επίμονων προσπαθειών για την διαφύλαξη και την ανάδειξη του δρώμενου των ΜΑΗΔΩΝ της Μακρινίτσας σε όλη την Ελλάδα και ως αποτέλεσμα της εγγραφής του στον Εθνικό Κατάλογο για την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ελλάδος.
Την επιστημονική επιμέλεια έχει ο Δρ Αλέξανδρος Καπανιάρης.
Επιτρέψτε μου όμως με την ευκαιρία τούτη να καταθέσω για μια ακόμη φορά, την διαχρονική αγάπη και τον σεβασμό στον Αλέξανδρο Καπανιάρη, προσωπικά, αλλά και ολόκληρης της Μακρινίτσας για την τεράστια, εμπεριστατωμένη και άκρως αποτελεσματική συμπαράστασή του και την συμβολή του στη διαφύλαξης του πολιτιστικού αποθέματος της Μακρινίτσας.
Στον συλλογικό αυτό τόμο, υπάρχουν κεφάλαια σημαντικών πανεπιστημιακών, ερευνητών, λαογράφων, ανθρωπολόγων και μουσικών: Μανόλης Γ. Βαρβούνης, Δρώμενα και λαϊκές γονιμικές τελετουργίες της Άνοιξης, Αλέξανδρος Γ. Καπανιάρης, Οι Μάηδες της Μακρινίτσας Πηλίου: Ιστορικό, εννοιολογικό πλαίσιο, προέλευση και περιγραφή του δρώμενου, Νάντια Μαχά-Μπιζούμη, Η εκφραστική και αφηγηματική δυναμική του ενδεδυμένου σώματος των «ζεϊμπέκων» στους Μάηδες της Μακρινίτσας, Μαρία Γκασούκα, Παρενδυσία, μεταμφίεση, παραπλάνηση στους Μάηδες της Μακρινίτσας, Γιάννης Πραντσίδης, Δρώμενα και χορός – η περίπτωση των «Μάηδων» της Μακρινίτσας, Βαγγέλης Μπαντέλας, Οι μουσικές φόρμες των σκοπών στο εθιμικό δρώμενο των «Μάηδων, Κωστής Δρυγιανάκης, Ζουρνάδες και Νταούλια στους Μάηδες της Μακρινίτσας: Σκόρπιες σημειώσεις μιας ανολοκλήρωτης έρευνας. Τέλος και της ελαχιστότητάς μου με θέμα, Οι Μάηδες της Μακρινίτσας Πηλίου: Ένα δρώμενο βαθιά ριζωμένο στους κατοίκους της περιοχής.
Πρόκειται για ένα συλλογικό έργο. Πώς προέκυψε η ιδέα της συγγραφής του και ποιοι είναι οι συντελεστές του;
Το νέο αυτό βιβλίο, είναι αποτέλεσμα και συνέχεια της πρώτης βραβευμένης έκδοσης του Δ.Ο.Ε.Π.Α.Π. – ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Δήμου Βόλου το 2014, «Οι Μάηδες της Μακρινίτσας». Το αποτέλεσμα όμως της αναζήτησης νέων στοιχείων του δρώμενου, ιδιαίτερα για την ένταξη του δρώμενου στον Εθνικό Κατάλογο, μας οδήγησε στην απόφαση για την παρούσα έκδοση. Αποτελεί δε πνευματικό «προϊόν» επίπονης προσπάθειας λαογράφων της πανεπιστημιακής κοινότητας και ερευνητών λαογραφίας, ανθρωπολογίας και μουσικής, μέσα από μια σειρά εξειδικευμένων μελετών που σχετίζονται με διάφορες πτυχές του σπάνιου επιτελεστικού δρώμενου της Μακρινίτσας Πηλίου.
Όσον αφορά τους συντελεστές, ήδη αναφέρθηκε ο Δρ Αλέξανδρος Καπανιάρης, με τον οποίο κάναμε όλη αυτή την προσπάθεια, στην οποία πρόθυμα συνέβαλαν οι συμμετέχοντες με την συνολική συνεισφορά και κείμενά τους. Πρέπει όμως να αναφερθεί ότι είναι μια πανελλήνια πρωτοπορία στην εκδοτική παρουσίαση των Επιτελεστικών Δρώμενων της Ελλάδας, αλλά και ένα όνειρο της Μακρινίτσας μας, που υλοποιήθηκε.
Σε ποιους απευθύνεται αυτή η έκδοση;
Το βιβλίο απευθύνεται σε λαογράφους, σε φοιτητές/τριες προπτυχιακών, μεταπτυχιακών τμημάτων ανθρωπιστικών τμημάτων καθώς και στον καθένα που επιθυμεί να γνωρίσει τον λαϊκό πολιτισμός και την τοπική ιστορία. Το βιβλίο μπορεί να βοηθήσει επίσης φορείς λαϊκού πολιτισμού και τοπικής ιστορίας, πολιτιστικούς συλλόγους, μουσεία και εκπροσώπους φορέων πολιτισμού που ενδιαφέρονται να δημιουργήσουν μια ανάλογη έκδοση για το δρώμενο του τόπου τους. Επίσης αποτελεί ένα σημαντικό βοήθημα από το οποίο μπορούν να αντληθούν στοιχεία προκειμένου να αξιοποιηθούν σε εκπαιδευτικά προγράμματα. Απευθύνεται, επί πλέον, και στην τοπική κοινωνία, προκειμένου να αποκτήσει ακόμη ένα στοιχείο της ζώσας παράδοσης του Πηλίου γενικότερα.
Ποιοι είναι οι «Μάηδες της Μακρινίτσας»;
Οι Μάηδες της Μακρινίτσας έχουν χαρακτηριστεί κατά καιρούς από διάφορους ερευνητές Λαογράφους ως χορευτικομιμητικό έθιμο, ως δραματική παράσταση, ως μαγευτικό δρώμενο, ως πανάρχαιος μύθος και ως μαγικοθρησκευτικό έθιμο. Επίσης εντάσσονται στα μαγικά αγροτικά φυσιολατρικά έθιμα, που χαρακτηρίζονταν από μαγικοθρησκευτικά δραματοποιημένα θεάματα και μιμοδράματα (δρώμενα). Είναι ένα έθιμο που συμβολίζει την αναγέννηση της φύσης, καθώς επίσης και κράμα αυτοσχεδιασμού και στοιχείων μουσικής, λόγου και κίνησης αυστηρά προκαθορισμένων από την παράδοση.
Πόσο σημαντική είναι η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς ενός τόπου;
Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά, μιας και σε τούτο αναφερόμαστε με το βιβλίο αυτό, είναι εξόχως σημαντική και πρέπει να μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά, να αναπροσαρμόζεται συνεχώς από τις κοινότητες και τις ομάδες σε συνάρτηση με τις ανάγκες τους, το περιβάλλον τους και την αλληλεπίδρασή τους με τη φύση και την ιστορία τους.
Όλοι πρέπει να στεκόμαστε αρωγοί και συμπαραστάτες στη διατήρηση της ζωντανής μνήμης της κληρονομιάς μας, των ηθών και των εθίμων, αναδεικνύοντας τον πλούτο του Πηλίου.
Βασικός στόχος του νέου φορέα που ιδρύσαμε στη Μακρινίτσα, είναι η διαφύλαξη τόσο της υλικής όσο και της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου μας να μην εγκαταλειφθεί, αλλά να επιβιώνει ως αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό της πολιτιστικής ταυτότητάς μας
Διαβάστε τις ειδήσεις του www.taxydromos.gr στο Google News.
Συνδεθείτε στο κανάλι μας στο viber για πιο άμεση ενημέρωση.
