Οι 20 υγροβιότοποι της Μαγνησίας παράγοντας τοπικής ανάπτυξης

Συγκεκριμένα οι υγρότοποι έχουν σημαντική αξία, διότι εμπλουτίζουν τους υπόγειους υδροφορείς, προστατεύοντας έτσι τις περιοχές από πλημμύρες, προσφέρουν το νερό τους για ύδρευση και άρδευση, παράγουν αλιεύματα, συντηρούν θηράματα και δίνουν πλούσια τροφή σε αγροτικά ζώα.

 

Παράλληλα η μελέτη της βιολογικής ποικιλότητάς τους συμβάλλει στην ανάπτυξη της έρευνας και περαιτέρω στην επιστημονική πρόοδο. Τέλος παρέχουν ευκαιρίες για αναψυχή, άθληση, οικολογικό τουρισμό, και

Εκπαίδευση, συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας.

 

Επομένως η ορθολογική χρήση και η αξιοποίηση των υγροτόπων είναι μεταξύ των παραγόντων που μπορεί να επηρεάσουν την οικονομική δραστηριότητα και την οικονομική ανάπτυξη των περιοχών που τους κατέχουν, συμβάλλοντας έτσι στην οικονομική ανάπτυξη.

 

Σχετική έρευνα υλοποίησε και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολή για την χωρική κατανομή των υγροτόπων στην Ελλάδα και τη συμβολή τους στην περιφερειακή ανάπτυξη, ενώ η έρευνα εκπονήθηκε από τους Αγγελική Αναγνώστου Εντεταλμένη Διδασκαλίας, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Άγγελο Κότιο Καθηγητή, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Παναγιώτη Πλαγερά Καθηγητή, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Λάρισας, Μανώλη Κουτουλάκη Υποψήφιο Διδάκτορα, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και Γιάννη Σαράτση Ερευνητή, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

 

Όπως είναι γνωστό ο Ν. Μαγνησίας δεν διαθέτει ποταμούς (για 10 χλμ. περίπου ο ποταμός Ενιπέας αποτελεί φυσικό όριο μεταξύ αυτού και του Ν. Λάρισας). Διαθέτει όμως σύμφωνα με το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) στο χερσαίο τμήμα 20 συνολικά υγροτόπους.

 

 

Στις Β. Σποράδες σύμφωνα με το ΕΚΒΥ έχουν καταγραφεί οι υπόλοιποι εννιά υγρότοποι, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, οι οποίοι όπως και στο χερσαίο τμήμα της Μαγνησίας αντιμετωπίζουν προβλήματα από ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

 

 

Ουσιαστικά ο μεγαλύτερος αριθμός υγροτόπων εμφανίζεται στη Μαγνησία, 20 όπως προαναφέρθηκε στον αριθμό και καλύπτουν συνολική έκταση 7.744 τετραγωνικά χιλιόμετρα και ακολουθούν οι υπόλοιποι νομοί.

Οι σημαντικότερες χρήσεις των υγροτόπων είναι η αρδευτική, η αλιευτική, η κτηνοτροφική, η θηραματική, η χρήση αναψυχής, η υδατοκαλλιέργεια, η επιστημονική και τέλος η τουριστική.

 

Στη Μαγνησία οι υγρότοποι διατίθενται για αρκετές χρήσεις. Πιο συγκεκριμένα σε ποσοστό 20.83% χρησιμοποιούνται για άρδευση, σε ποσοστό 10% χρησιμοποιούνται για αλίευση και κτηνοτροφικές δραστηριότητες, σε 44.29% γίνεται θηραματική χρήση τους και σε ποσοστό 31.67% χρησιμοποιούνται για αναψυχή. Μόλις σε ένα ποσοστό 5.42% γίνεται τουριστική χρήση τους, ενώ σε μηδενικά επίπεδα είναι η χρήση τους στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας και επιστημονικής ανάλυσης.

 

Συνοπτικά μπορούμε να πούμε ότι το επίπεδο χρήσεων των υγροτόπων στο σύνολο της Ελλάδας από τους νομούς είναι σχετικά χαμηλές.

Ενα από τα θέματα που έχει απασχολήσει έντονα την περιφερειακή επιστημονική κοινότητα είναι οι περιφερειακές ανισότητες και ο προσδιορισμός των αιτίων που προκαλούν ανισόρροπη ανάπτυξη στις διάφορες χωρικές ενότητες. Στα αίτια δημιουργίας των αποκλινόντων ρυθμών ανάπτυξης συχνά βρίσκουμε αναφορές για την επάρκεια ή αφθονία των φυσικών πόρων και τα γενικότερα φυσικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά, τα οποία συμβάλλουν στη διαμόρφωση του επιπέδου ανάπτυξης κάθε γεωγραφικής ενότητας.

 

Σύμφωνα με τις παραδοσιακές θεωρίες ανάπτυξης, οι φυσικοί πόροι αποτελούν βασικό και δυναμικό παράγοντα για την οικονομική και περιφερειακή ανάπτυξη και σε μεγάλο βαθμό προδιαγράφουν την

έμφαση και την κλιμάκωση των οικονομικών δραστηριοτήτων ενός συγκεκριμένου χώρου.

 

Η διαχρονική και ιστορική εξέταση της σχέσης φυσικών πόρων και οικονομικής ανάπτυξης οδηγεί στο λογικό συμπέρασμα ότι οι φυσικοί πόροι συμβάλλουν στην ανάπτυξη των περιοχών που τους κατέχουν. Αποτελούν «φυσικό πλούτο» ή παραγωγικό συντελεστή και συνεπώς η αξιοποίησή τους δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη.

 

Ενας από τους φυσικούς πόρους που μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό παραγωγικό συντελεστή και συγκριτικό πλεονέκτημα για την κάθε περιοχή, συμβάλλοντας έτσι στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής είναι οι υγρότοποι και οι χρήσεις αυτών στην παραγωγική διαδικασία.

 

Οι υγρότοποι παρέχοντας αξίες όπως βιολογική, υδρευτική, αρδευτική, αλιευτική, κτηνοτροφική, υδροηλεκτρική, επιστημονική, υλοτομική, αναψυχής, τουριστική, εκπαιδευτική κ.τ.λ., σε συνεργασία με την εργασία και το κεφάλαιο καθιστούν δυνατή κάθε είδους παραγωγή.

 

Επομένως οι χρήσεις υγροτόπων στην παραγωγική διαδικασία είναι μεταξύ των παραγόντων που μπορεί να επηρεάσουν την οικονομική δραστηριότητα και περαιτέρω την οικονομική ανάπτυξη της γύρω περιοχής που τους

κατέχουν και να διαμορφώσουν το επίπεδο των διαπεριφερειακών ανισοτήτων.

 

Οι συνηθέστεροι τύποι υγροτόπων είναι: ποταμοί, ποτάμιες εκβολές και δέλτα, λίμνες, λιμνοθάλασσες, πηγές, παρόχθιες περιοχές, τεχνητοί ταμιευτήρες νερού, αλυκές. Ο ρόλος τους είναι πολυδιάστατος εξαιτίας των λειτουργιών που επιτελούν.

 

Ουσιαστικά οι υγρότοποι συμβάλλουν στην συγκράτηση και προσφορά νερού, παραγωγή τροφής, ποικιλία ενδιαιτημάτων και υποστήριξη της βιοποικιλότητας, βελτίωση της ποιότητας του νερού και ακινητοποίηση – μετασχηματισμός των ρύπων σε ανενεργά συστατικά, επηρεάζουν το μικροκλίμα της περιοχής, μειώνοντας τις ζημιές από παγετούς και καύσωνες και αποτελούν πολυποίκιλες ευκαιρίες για έρευνα, εκπαίδευση, οικοτουρισμό, αναψυχή κ.ά.

 

Πολλές από αυτές τις λειτουργίες ωφελούν έμμεσα ή άμεσα τον άνθρωπο, οπότε μπορούμε να μιλάμε για χρήσεις που απορρέουν από αυτές τις λειτουργίες, χωρίς βέβαια να επιβαρύνατε η υπόσταση τους περιβαλλοντικά, συντελώντας έτσι στην υποβάθμισή τους.

 

Η προσπάθεια καταγραφής υγροτόπων από το Ελληνικό Κέντρο

Βιοτόπων – Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) έχει καταμετρήσει και εκτιμήσει 14 διαφορετικές χρήσεις, οι οποίες απορρέουν από τις φυσικές λειτουργίες/αξίες που επιτελεί ο υγρότοπος και πρόκειται για την ύδρευση, άρδευση, κτηνοτροφική χρήση, αλιεία – υδατοκαλλιέργεια, επιστημονική και εκπαιδευτική σημασία, ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για αναψυχή – τουρισμό – αθλητισμό.

 

Άλλες αξίες που μπορεί κανείς να αναφέρει είναι η αντιδιαβρωτική, η υδροηλεκτρική, η αμμοληπτική, η αλατοληπτική και η θηραματική.

 

Η ορθολογική και ήπια χρήση κάθε υγροτόπου μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό παραγωγικό συντελεστή και συγκριτικό πλεονέκτημα για την κάθε περιοχή, συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη κάποιων οικονομικών δραστηριοτήτων και περαιτέρω στην οικονομική ανάπτυξη της κάθε περιοχής που τους κατέχει. Με άλλα λόγια οι χρήσεις των υγροτόπων είναι μεταξύ των παραγόντων που μπορεί να επηρεάσουν την οικονομική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.

Συνοπτικά τα στατιστικά στοιχεία οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η χωρική κατανομή των δεικτών που προαναφέρθηκαν στους νομούς της Ελλάδας δεν είναι ισομερής. Η οικονομική ανάπτυξη των νομών είναι άνιση. Περαιτέρω μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν περιοχές με έναν ή περισσότερους υγροτόπους, ενώ κάποιες περιοχές εμφανίζονται σχετικά «φτωχές».

 

Όσον αφορά στο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, ο δείκτης οικονομικής ανάπτυξης (ΑΕΠ κατά κεφαλή) δηλώνει ότι οι τρεις νομοί οι οποίοι συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας είναι ο νομός Αττικής (24324.96 ευρώ), ο νομός Κορινθίας (25865.26 ευρώ) και ο νομός Βοιωτίας (33324.81 ευρώ). Η Μαγνησία συγκεντρώνει μόλις (16.507 ευρώ) και πιο συγκεκριμένα το 4,62% του ΑΕΠ αφορά στον πρωτογενή τομέα, το 42,05% το δευτερογενή τομέα και το 53,32% τον τριτογενή τομέα.

 

Αναφορικά με την κατανομή του ΑΕΠ στους νομούς της χώρας

παρατηρούμε σε όρους ΑΕΠ, οι πλέον εύποροι νομοί της χώρας είναι που

συγκεντρώνουν την μεγαλύτερη οικονομική δραστηριότητα είναι οι νομοί Θεσσαλονίκης (18639.00 εκ. ευρώ) και Αττικής (97000.00 εκ. ευρώ). Η Μαγνησία συγκεντρώνει μόλις 3.377 ευρώ.