Η διευθύντρια του ιστορικού 2ου Δημοτικού Σχολείου Βόλου μιλά στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ με αφορμή μεγάλη επετειακή εκδήλωση για τα 144 χρόνια του σχολείου
«Το σχολείο δεν είναι απλώς ένας χώρος μάθησης. Είναι ένα κομμάτι ζωής. Η εκπαίδευση είναι σχέση. Για το μαθητή, το πιο σημαντικό είναι να νιώσει ότι δεν είναι μόνος του. Και για τον δάσκαλο να μην ξεχάσει ποτέ γιατί επέλεξε αυτή τη διαδρομή που ξεκινά από την αγάπη στα παιδιά». Τα λόγια της διευθύντριας του ιστορικού 2ου Δημοτικού Σχολείου Βόλου, Δέσποινας Μουζαλά, με αφορμή επετειακή εκδήλωση που διοργανώνεται για τη συμπλήρωση 144 ετών λειτουργίας του σχολείου.
Η εκδήλωση μέσα από την οποία θα «ζωντανέψει» από τους ίδιους τους μαθητές αρχειακό υλικό του σχολείου, έρχεται να συμπέσει με τη συμπλήρωση 25 χρόνων στο τιμόνι του σχολείου της κ. Μουζαλά, η οποία φέτος αποχωρεί από την ενεργό εκπαιδευτική δράση αφήνοντας πίσω της μία ολόκληρη παιδαγωγική κουλτούρα.
Συνέντευξη στην ΕΛΕΝΗ ΧΑΝΟΥ
Κυρία Μουζαλά, φέτος συμπληρώνονται 144 χρόνια λειτουργίας για το ιστορικό 2ο Δημοτικό Σχολείο Βόλου, με το οποίο έχετε συνδέσει την πορεία σας στην εκπαίδευση. Είναι μία σημαντική επέτειος που θα τιμηθεί με μια ξεχωριστή εκδήλωση με πρωταγωνιστή την ίδια την ιστορία του σχολείου, που θα «ζωντανέψουν» οι μαθητές σας. Τι μήνυμα θέλετε να περάσετε μέσα από αυτή;
Η διοργάνωση μιας μουσικοθεατρικής παράστασης μνήμης και τιμής από ένα σχολείο συνήθως καθοδηγείται από έναν συνδυασμό παιδαγωγικών, πολιτιστικών και κοινωνικών στόχων. Δεν είναι απλώς μια «γιορτή». Είναι τρόπος να μεταφερθεί μνήμη, αξίες και συλλογική εμπειρία στους μαθητές και στην κοινότητα.
Στην περίπτωση του 2ου Δημοτικού Σχολείου Βόλου για τα 144 χρόνια συνεχούς λειτουργίας του η συμμετοχή 85 μαθητών και μαθητριών δείχνει κάτι ουσιαστικό: η ιστορία του σχολείου δεν αντιμετωπίζεται ως κάτι «παλιό» και μακρινό, αλλά ως ζωντανή εμπειρία που συνεχίζεται μέσα από τους μαθητές του «σήμερα».
Η διοργάνωση μιας τέτοιας εκδήλωσης προκύπτει από την επιθυμία να αναγνωριστεί η διαχρονική προσφορά των ανθρώπων που πέρασαν από το σχολείο των εκπαιδευτικών, μαθητών, γονέων, τοπικών φορέων, οι στιγμές που το διαμόρφωσαν και η σύνδεση του με την τοπική ιστορία. Παράλληλα υπάρχει και ένας παιδαγωγικός στόχος: οι μαθητές να μάθουν ότι ανήκουν σε μια συνέχεια. Ότι το σχολείο δεν είναι μόνο χώρος μάθησης, αλλά και φορέας μνήμης, αξιών και ταυτότητας. Μέσα από το λόγο το θέατρο, τη μουσική και την κίνηση η ιστορία γίνεται βίωμα, όχι απλή αφήγηση.
Στο πλαίσιο αυτό η επετειακή δράση δεν περιορίζεται σε ένα εορταστικό χαρακτήρα αλλά αποκτά διαστάσεις πολιτισμικής τεκμηρίωσης, συλλογικής ταυτότητας και εκπαιδευτικής συνέχειας.
Μιλήστε μας για την εκδήλωση, τι θα περιλαμβάνει, σε τι στοχεύει και πως την σχεδιάσετε και την υλοποιήσατε;
Η επετειακή εκδήλωση για τα 144 χρόνια λειτουργίας του 2ου Δημοτικού Σχολείου Βόλου αποτελεί μια σύνθετη πολιτιστική και εκπαιδευτική δράση, η οποία συνδυάζει στοιχεία λόγου, μουσικής, θεάτρου, αφήγησης και ιστορικής αναδρομής. Μαθητές και οι μαθήτριες δεν στέκονται απλοί θεατές της ιστορίας γίνονται οι ίδιοι φορείς και συνεχιστές της… 85 μαθητές επί σκηνής εμπνεόμενοι μέσα από το αυθεντικό αρχειακό υλικό του σχολείου μας, αφηγούνται, υποδύονται ρόλους, παίζουν θέατρο, τραγουδούν, χορεύουν και δίνουν πνοή στην καλλιγραφία ενός γενικού ελέγχου των μαθητριών του 1908, σ΄ ένα μαθητολόγιο συνύπαρξης του 1910-1929, σ΄ ένα υπηρεσιακό έγγραφο ενός διευθυντή του 1957, σ΄ ένα πρακτικό συλλόγου διδασκόντων του 1970, του 1990, του 2001, αποδίδοντας φόρο τιμής στην ιστορική διαδρομή του, στους εκπαιδευτικούς, στους μαθητές και σε όλους όσους συνέβαλαν στη διαμόρφωση της ταυτότητας και της προσφοράς του μέσα στον χρόνο. Η προετοιμασία και η υλοποίηση της εκδήλωσης υπήρξε αποτέλεσμα συστηματικού παιδαγωγικού σχεδιασμού.
Προηγήθηκε ιστορική έρευνα και συλλογή αρχειακού υλικού, καταγραφή του, ανάλυση- ερμηνεία του κι οργάνωση του, ενώ η δραματοποίηση και η μουσική επεξεργασία οργανώθηκαν με τρόπο που να ανταποκρίνεται τόσο στην ηλικία των παιδιών όσο και στους εκπαιδευτικούς στόχους της δράσης. Η συνεργασία εκπαιδευτικών διαφορετικών ειδικοτήτων, η ενεργή εμπλοκή των μαθητών και η υποστήριξη της σχολικής κοινότητας συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση μιας εκδήλωσης με εκπαιδευτικό, πολιτιστικό και κοινωνικό χαρακτήρα.
Εμπλέκονται έτσι όλοι ενεργά στην ανασύνθεση των ιστορικών και πολιτισμικών του στοιχείων ως μια συνέχεια, αποδεικνύοντας παράλληλα ότι η ιστορία του σχολείου τους δεν αποτελεί μια στατική καταγραφή γεγονότων αλλά ένα ζωντανό πεδίο εμπειριών μνήμης και συλλογικής ταυτότητας.
Πόσο δύσκολο είναι να ανασύρει κανείς αρχεία και δεδομένα και πως συνδυάσατε όλο αυτό το πολύτιμο υλικό για να γίνει μουσικοθεατρική εκδήλωση;
Η διαδικασία εντοπισμού, ορθής καταγραφής και αξιοποίησης του αρχειακού υλικού υπήρξε ιδιαίτερα σύνθετη και πολυεπίπεδη. Απαιτήθηκε συστηματική έρευνα σε πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές, διασταύρωση ιστορικών δεδομένων, καθώς και αξιολόγηση της αξιοπιστίας και της τεκμηρίωση της αξίας κάθε στοιχείου.
Παράλληλα, η αποσπασματικότητα ορισμένων αρχείων και η ετερογένεια του υλικού (σχολικά μητρώα, διοικητικά έγγραφα, φωτογραφικό υλικό, προφορικές μαρτυρίες παλαιών εκπαιδευτικών και μαθητών, δημοτικά και τοπικά ιστορικά αρχεία) κατέστησαν αναγκαία τη δημιουργία μιας ενιαίας μεθοδολογικής προσέγγισης για την οργάνωση και την ερμηνεία του περιεχομένου.
Η μετάβαση από το ερευνητικό και αρχειακό επίπεδο στη σκηνική απόδοση και παρουσίαση του στο σημερινό γίγνεσθαι αποτέλεσε εξίσου απαιτητικό εγχείρημα. Η σύνθεση της μουσικοθεατρικής εκδήλωσης βασίστηκε σε μια διεπιστημονική προσέγγιση, όπου το ιστορικό τεκμήριο συνδυάστηκε με τη μουσική σύνθεση, τη δραματουργία και την αφηγηματική δομή. Στόχος ήταν η μεταφορά της ιστορικής μνήμης και της πολιτισμικής πληροφορίας με τρόπο καλλιτεχνικά συνεκτικό, επιστημονικά τεκμηριωμένο και ταυτόχρονα άμεσα προσβάσιμο στο θεατή.
Και όλα αυτά με κεντρικό πρωταγωνιστή το μαθητή και τη μαθήτρια, παιδιά από 7 έως 12 χρονών! Κι αυτό φυσικά είναι το σπουδαίο αλλά παράλληλα και εξαιρετικά δύσκολο.
Ποιο πιστεύετε ότι είναι το αποτύπωμα που αφήνουν όλες οι δράσεις στους μαθητές αλλά και σε εσάς τους εκπαιδευτικούς;
Τελικά, το σημαντικότερο αποτύπωμα είναι ότι όλοι — μαθητές και εκπαιδευτικοί — αισθανόμαστε μέρος μιας κοινής εμπειρίας που αφήνει μνήμη, συγκίνηση και ουσιαστικά ερεθίσματα για το μέλλον.
Η συμπλήρωση 144 χρόνων ζωής του 2ου Δημοτικού Σχολείου Βόλου συμπίπτει και με τη συμπλήρωση 25 χρόνων της δικής σας εκπαιδευτικής πορείας στο ίδιο σχολείο και παράλληλα με την ολοκλήρωση της θητείας σας… Το έχετε άραγε συνειδητοποιήσει με τη συνεχή δράση και διάθεση προσφοράς που σας διακρίνει;
Η αλήθεια είναι πως, όταν βρίσκεσαι διαρκώς μέσα στη δράση, στην καθημερινότητα του σχολείου και στη συνεχή προσπάθεια για δημιουργία και προσφορά, πολλές φορές δεν προλαβαίνεις να συνειδητοποιήσεις τη χρονική διαδρομή που έχει ήδη διανυθεί. Η συμπλήρωση 25 χρόνων εκπαιδευτικής παρουσίας στο ίδιο σχολείο, παράλληλα με μια τόσο σημαντική ιστορική επέτειο για το 2ο Δημοτικό Σχολείο Βόλου, αποτελεί αναμφίβολα μια στιγμή ιδιαίτερης συναισθηματικής και συμβολικής αξίας. Κοιτώντας πίσω, αισθάνομαι κυρίως ευγνωμοσύνη για τους ανθρώπους με τους οποίους συμπορεύτηκα όλα αυτά τα χρόνια — μαθητές, συναδέλφους, γονείς και συνεργάτες. Μέσα από κοινές προσπάθειες, δημιουργικές δράσεις και καθημερινές προκλήσεις διαμορφώθηκε μια πορεία που δεν περιορίστηκε μόνο στο εκπαιδευτικό έργο, αλλά συνδέθηκε βαθιά με την ανθρώπινη σχέση, τη συλλογικότητα και την πολιτιστική προσφορά. Όσο για την ολοκλήρωση της θητείας μου, τη βλέπω όχι ως ένα τέλος, αλλά ως μια φυσική συνέχεια ενός κύκλου γεμάτου εμπειρίες, μνήμες και δημιουργία. Εκείνο που παραμένει πιο σημαντικό για μένα είναι ότι άφησα πίσω μου ανθρώπινες σχέσεις, παιδεία και πολιτισμό που συνεχίζουν να ζουν, το σχολείο που ονειρεύτηκα κι αυτό είναι που με συγκινεί ιδιαίτερα.
Η Δέσποινα Μουζαλά, πλαισιωμένη από μαθητές της
Πως παραλάβατε και πως παραδίδετε τη διεύθυνση ενός ιστορικού σχολείου;
Όταν αναλαμβάνεις τη διεύθυνση ενός σχολείου, πόσο μάλλον ενός ιστορικού σχολείου, δεν «παραλαμβάνεις» απλώς μια διοικητική θέση· παραλαμβάνεις μια διαδρομή δεκαετιών, ανθρώπων, προσπαθειών και αξιών που έχουν χτίσει το σχολείο όπως είναι σήμερα, μια ήδη εκπαιδευτική και πολιτισμική ταυτότητα. Η αρχική μου μέριμνα ήταν να κατανοήσω σε βάθος αυτή τη συνέχεια με μεγάλο αίσθημα ευθύνης και να την ενισχύσω, χωρίς να την αλλοιώσω. Στην πορεία, προσπάθησα να συμβάλω ώστε το σχολείο να παραμείνει ανοιχτό στην κοινωνία, δημιουργικό και παιδαγωγικά ζωντανό, ενισχύοντας συνεργασίες σε σχέση πάντα με την τέχνη, τον πολιτισμό και την ιστορία του τόπου. Κάθε πρωτοβουλία είχε στόχο τη συλλογική εξέλιξη της σχολικής κοινότητας. Σήμερα, τη διαδικασία της «παράδοσης» δεν τη βιώνω ως αποχωρισμό, αλλά ως μετάβαση. Αφήνω πίσω μου ένα σχολείο που εξακολουθεί να έχει ισχυρή ταυτότητα, ενεργούς ανθρώπους και δυνατότητες εξέλιξης. Αυτό που εύχομαι και θεωρώ σημαντικό είναι να υπάρχει συνέχεια και να παραμένει ζωντανή η παιδαγωγική του κουλτούρα που καλλιεργήθηκε όλα αυτά τα χρόνια. Αν κάτι με εκφράζει συνολικά, είναι η αίσθηση ότι δεν παραδίδεις απλώς μια θέση, αλλά ένα κομμάτι κοινής δουλειάς που συνεχίζει να εξελίσσεται και μετά από εσένα. Αυτό από μόνο του, δίνει μια αίσθηση ολοκλήρωσης, όχι ως τέλος, αλλά ως επιβεβαίωση των όσων οραματίστηκες.
Τι είναι για εσάς σχολείο, εκπαίδευση; Τι θεωρείτε σημαντικό για έναν μαθητή και τι για τον δάσκαλό του;
Για μένα το σχολείο δεν είναι ένας χώρος απλώς μάθησης. Είναι ένας ζωντανός τόπος όπου συναντιούνται άνθρωποι, χαρακτήρες, ηλικίες, αγωνίες και όνειρα. Είναι ένα κομμάτι ζωής. Κάθε μέρα εκεί δεν είναι ίδια με την προηγούμενη, γιατί κάθε παιδί είναι μοναδικό και κάθε τάξη έχει τη δική της «ψυχή».
Η εκπαίδευση, με την ουσιαστική της έννοια, είναι σχέση. Δεν είναι μόνο γνώση, είναι βλέμμα, λέξη, σιωπή, ενθάρρυνση έμπνευση. Είναι η στιγμή που ένας μαθητής νιώθει ότι μπορεί, που ονειρεύεται, που ξεπερνά τον φόβο του, που αρχίζει να πιστεύει στον εαυτό του. Αυτές οι μικρές στιγμές είναι που δίνουν νόημα σε όλα.
Για τον μαθητή, το πιο σημαντικό είναι να νιώσει ότι δεν είναι μόνος του μέσα στη διαδικασία. Ότι υπάρχει κάποιος δίπλα του που τον βλέπει, τον ακούει και τον πιστεύει. Όταν αυτό συμβεί, τότε αρχίζει πραγματικά να ανθίζει.
Και για τον δάσκαλο… το πιο σημαντικό είναι να μην ξεχνά ποτέ γιατί επέλεξε αυτή τη διαδρομή. Αφετηρία του η αγάπη για τα παιδιά, το πάθος για την εκπαίδευση και η χαρά της δημιουργίας. Και ο στόχος του ο αισιόδοξος και εμπνευσμένος μαθητής, ο καλλιεργημένος έφηβος, ο ενεργός πολίτης αύριο στην κοινωνία. Και να ξέρει ότι επετεύχθη επειδή ήταν κι εκείνος παρών και παρούσα στη ζωή αυτού του παιδιού.
Διαβάστε τις ειδήσεις του www.taxydromos.gr στο Google News.
Συνδεθείτε στο κανάλι μας στο viber για πιο άμεση ενημέρωση.
