Τεράστιο το πρόβλημα και στο σχολείο με συνεχή κρούσματα παραβατικότητας από ανηλίκους. Ποια είναι η γνώμη ειδικών, για τους λόγους που έχουν οδηγήσει στην αύξηση της εγκληματικότητας στη χώρα μας;
Καθημερινά πλέον ακούμε και διαβάζουμε για περιστατικά ακραίας και «τυφλής» βίας, είτε από ενήλικους, είτε δυστυχώς και από ανήλικους, που δείχνουν ότι η κοινωνία μας δεν βαδίζει στον σωστό δρόμο, αλλά έχει πάρει μία λάθος και επικίνδυνη στροφή.
Κυριολεκτικά για … ψύλλου πήδημα, όποιος έχει νεύρα και νιώθει ότι αδικείται ή προσβάλετε, παίρνει το φονικό όργανο και «εκτελεί» έναν συνάνθρωπό του, χωρίς να σκέφτεται τι επιπτώσεις θα έχει αυτή η κίνησή του για την οικογένεια του θύματος, αλλά και όλη την τοπική κοινωνία.
Πολύ ανησυχητικό είναι και το φαινόμενο της παιδικής και εφηβικής βίας, όπου ανήλικοι προβαίνουν σε εγκληματικές πράξεις εναντίον επίσης ανήλικων, που φτάνουν από έναν εκφοβισμό ή μία απλή κλοπή, μέχρι ακόμα και τον βιασμό.
Και η κοινωνία φυσικά αναρωτιέται πως έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο, να έχουν … ξεφύγει τα πράγματα και πλέον καθημερινά να γινόμαστε μάρτυρες εγκληματικής δραστηριότητας, που πολλές φορές ξεπερνάει τη λογική.
Η εφημ. «Πατρίς» ζήτησε τη γνώμη ειδικών, που έχουν μελετήσει και ασχολούνται με αυτό το φαινόμενο, για τους λόγους που έχουν οδηγήσει στην αύξηση της εγκληματικότητας στη χώρα μας και οι απαντήσεις τους είναι ενδεικτικές του τι φταίει…
Χρήστος Δακουράς : « Το θέμα της εγκληματικότητας είναι πολυεπίπεδο και πολυδαίδαλο ζήτημα»
Ο κ. Χρήστος Δακουράς, Αστυν. Δ/ντής εα, ΜΑ Πολιτική και Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας MSc Εκπαίδευση Ενηλίκων τονίζει για αυτό το «καυτό», για την Ελληνική κοινωνία, θέμα.
«Είναι πολύ δύσκολο να επιχειρήσει κανείς να αναλύσει και να τοποθετηθεί στο θέμα της εγκληματικότητας. Πολυεπίπεδο και πολυδαίδαλο ζήτημα. Αλλιώς τοποθετείται ο νομικός, αλλιώς ο εγκληματολόγος, αλλιώς ο κοινωνιολόγος ή ο αστυνομικός και πάει λέγοντας.
Η εγκληματικότητα πάντα ήταν ένα διαχρονικό φαινόμενο και το έγκλημα πάντα απασχολούσε και φόβιζε τις τοπικές κοινωνίες.
Το ζήτημα είναι το πώς το εισπράττει και το αντιλαμβάνεται η κοινωνία και ο απλός πολίτης. Η πραγματικότητα είναι ότι στο άκουσμα και μόνο της λέξης, εισπράττεται τουλάχιστον ανησυχία και φόβος και αβασάνιστα ζητείται από πλευράς τους αυξημένη αστυνόμευση και αυστηρότερη καταστολή και τιμωρία.
Ο απλός πολίτης δεν έχει την πολυτέλεια και την ευχέρεια να αναλύσει επιστημονικά το φαινόμενο της εγκληματικότητας και της αύξησης ή της μείωσής της. Αναγκαστικά περιορίζεται στο να βλέπει και να ακούει από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και από τα MME ειδήσεις για εγκληματικές συμπεριφορές, που τις περισσότερες φορές παρουσιάζονται με τρομολαγνικό τρόπο, μέσα από εκτεταμένα και υπερδιογκωμένα ρεπορτάζ για το «ειδεχθές έγκλημα» ή για το «έγκλημα του αιώνα» ή για το έγκλημα που «συντάραξε και συγκλόνισε τη Χώρα». Και έτσι να συρρικνώνεται φοβισμένος στον καναπέ του.
Επιπλέον σήμερα που είμαστε μία multi cultural (πολυπολιτισμική) κοινωνία, όπου συνυπάρχουν και συγκρούονται οι διάφορες κουλτούρες και οι διαφορετικές αντιλήψεις για τις αξίες του ανθρώπου, για τη γυναίκα, για το παιδί, η κάθε τοπική κοινωνία αιφνιδιάζεται και ανησυχεί για τα όσα ο καθένας «διαφορετικός» πράττει.
Ακόμα αν συνδυάσουμε και τους παράγοντες της χαλάρωσης των ηθών, την αποσυγκρότηση της οικογένειας, την ήπια αντιμετώπιση των παραβατών υπό τον φόβο της «απάνθρωπης συμπεριφοράς», τις προκλητικά προβλεπόμενες ελαττωμένες ποινές, τον τρόπο λειτουργίας των σχολείων όπου οι δάσκαλοι απλά περιορίζονται στην εξάντληση της διδακτέας ύλης, τον οπαδισμό, τις ξενόφερτες συμπεριφορές που υιοθετεί αβασάνιστα η νεολαία μας, την ευκολία μετακινήσεων, την υπερκινητικότητα του διαδικτύου τότε θα κατανοήσουμε τι συμβαίνει με την εγκληματικότητα και την αύξησή της στη χώρα μας.
Συμπερασματικά, εκείνο που πρέπει να απασχολεί σήμερα στο ζήτημα της εγκληματικότητας, είναι η ποιοτική αλλαγή του εγκλήματος και όχι το ότι οι αριθμοί των στατιστικών στοιχείων δείχνουν περισσότερα εγκλήματα.
Σημαντικό λοιπόν είναι να επικαιροποιήσει η Πολιτεία τη θέση της με βάση τα παραπάνω και να αναζητήσει λύσεις (όχι πλέον οριζόντιες), ξεφεύγοντας από τη στείρα μελέτη των αριθμών».
Αγγελική Ματαλιωτάκη : “Φλεγόμενη” η βία στην Ελλάδα του 2023
Η κα Αγγελική Ματαλιωτάκη Ψυχολόγος –Εγκληματολόγος αναφέρει ότι το φαινόμενο της βίας έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις στην Ελληνική κοινωνία.
«Βία! Μια λέξη τόσο μικρή, μα με τεράστιες διαστάσεις στην κοινωνία. Βία ή αλλιώς κακοποίηση σωματική -σεξουαλική-λεκτική-συναισθηματική. Έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία του ατόμου. Διδάσκεται πρώτα μέσα από την οικογένεια και κατόπιν συντηρείται και εξελίσσεται και σε άλλες μορφές, μέσα στην κοινωνία. Η βία παρουσιάζεται σε πολλές μορφές, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, αλλά και σε όλες τις ηλικίες και στα δύο φύλα. Σήμερα, το έτος 2023,η Ελλάδα παρουσιάζει εκρηκτική αύξηση των φαινομένων βίας, γεγονός που δεν αφορά μόνο ενήλικες, αλλά πλέον παρουσιάζεται όλο και περισσότερο σε εφήβους, όπως και παιδιά. Αυτή την φορά όμως, τα παιδιά δεν κακοποιούνται μόνο, αλλά πολύ συχνά κακοποιούν. Σε ποιον είναι οι ευθύνες; Πού είναι το κράτος; Πού πάει η κοινωνία μας;
Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, η κοινωνία είναι φοβισμένη. Τί συνετέλεσε λοιπόν, για να φτάσουμε να φοβόμαστε τόσο πολύ να κυκλοφορήσουμε, να μιλήσουμε, να συνάψουμε σχέσεις και φιλίες, μην τυχόν και απειληθεί η ζωή μας ή η σωματική μας ακεραιότητα;
Λαμβάνοντας υπόψιν τις τεράστιες πιέσεις που έχει δεχθεί ο ελληνικός πληθυσμός τα τελευταία χρόνια από τα lockdowns(εγκλεισμός),το αίσθημα της απειλής της ζωής από τον Covid-19 και την οικονομική κρίση που προκαλεί ανασφάλεια επιβίωσης, συμπεραίνεται το εξής: Οι παράμετροι αυτές συνετέλεσαν σημαντικά στην έκρηξη των βίαιων συμπεριφορών, καθώς η βία είναι το σύμπτωμα που προκύπτει πολύ συχνά ύστερα από συνεχόμενη καταπίεση, πόσο μάλλον σε πολλές εκφάνσεις της ζωής ταυτόχρονα. Φυσικά, οι ρίζες της βίας υπάρχουν ήδη στην κοινωνία, απλά οι συνθήκες ανασφάλειας, φόβου, εγκλεισμού και καταπίεσης, την “φουντώνουν”.
Ποιον βαραίνει η ευθύνη λοιπόν; Μα την κοινωνία ολόκληρη. Ξεκινάει από τον γονιό που δεν διαπαιδαγωγεί σωστά το παιδί του, συνεχίζεται μέσα από την κοινωνία που επιβραβεύει την κακοποίηση, αφού δεν μιλά, δεν καταγγέλει, αλλά τηρεί σιγή ιχθύος και ενδυναμώνεται μέσα από τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που διαμορφώνονται εκάστοτε, από το κράτος. Αντί λοιπόν να “πετάει το μπαλάκι” της ευθύνης ο ένας στον άλλον, ας το κρατήσει για λίγο στα χέρια του και ας δει πόση ευθύνη του αναλογεί»!
Με τη γλώσσα των αριθμών
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει την αγριότητα που υπάρχει στην βία, σε μελέτη που δημοσίευσε τον Ιούνιο του 2020, σύμφωνα με την οποία, σε παγκόσμια κλίμακα:
• Οι ανθρωποκτονίες αποτελούν την 4η κύρια αιτία θανάτου νέων ανθρώπων ηλικίας 10-29 και σε ποσοστό 83% των ανθρωποκτονιών θύματα είναι άνδρες. Επίσης σε όλες τις χώρες η συντριπτική πλειοψηφία των δραστών είναι άνδρες.
• Για κάθε νεαρό άτομο που δολοφονείται, πολλοί περισσότεροι υφίστανται σοβαρούς τραυματισμούς που απαιτούν νοσηλεία.
• Ένα ποσοστό 3-24% γυναικών αναφέρουν πως η πρώτη τους σεξουαλική εμπειρία έγινε με εξαναγκασμό.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι όταν η βία μεταξύ των νέων δεν οδηγεί στον θάνατο, έχει μακροπρόθεσμες και συχνά μόνιμες συνέπειες τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία των εμπλεκόμενων νέων, επισημαίνεται στην κατακλείδα των συμπερασμάτων.
Ερχόμενοι στα καθ’ ημάς, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η νεανική παραβατικότητα στη χώρα μας παρέμενε σε σχετικά σταθερά επίπεδα για δεκαετίες. Ενδεικτικά να αναφερθεί ότι βάσει των δημοσιευμένων στατιστικών στοιχείων της Υποδιεύθυνσης Προστασίας Ανηλίκων του Υπουργείου Δημοσίας Τάξης (Προστασίας του Πολίτη), κατά τη δεκαετία 1990-1999 η νεανική παραβατικότητα δεν παρουσίαζε μια σταδιακά ανοδική ροπή. Ακόμη και αν η συμμετοχή των ανηλίκων στην εγκληματικότητα κινούνταν στο 12.9% το 1990 και ανήλθε σε 16.7% το 1999, ωστόσο παρέμεινε σταθερά χαμηλότερα από τα επίπεδα των άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Αποκαρδιωτικά στοιχεία
Τα στοιχεία είναι πράγματι αποκαρδιωτικά. Μόνο τους πρώτους οκτώ μήνες του 2022, η Ελληνική Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ.) επιλήφθηκε 828 περιπτώσεων κλοπών από ανηλίκους, ενώ το αντίστοιχο διάστημα του 2023 τα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας από άτομα κάτω των 18 ετών ανήλθαν σε 1.171. Μέσα σε δύο χρόνια δηλαδή καταγράφηκε αύξηση της τάξης του 41%, ενώ αναφορικά με την πρόκληση σωματικών βλαβών, το πρώτο οκτάμηνο του 2022 καταγράφηκαν 146 περιστατικά, ενώ το αντίστοιχο διάστημα του 2023 233, σημειώνοντας έτσι αύξηση κατά 61,5%.
Οι αριθμοί της πανδημίας
Έχουμε δυστυχώς περάσει σε μία νέα φάση της παραβατικότητας σε νεαρές ηλικίες. Το 2020-2021, παρά το γεγονός ότι οι ανήλικοι έμειναν για μεγάλο διάστημα μέσα στο σπίτι μπροστά σε μια οθόνη υπολογιστή, δυστυχώς φαίνεται πως εθίστηκαν ακόμη περισσότερο και οι υποθέσεις βίας αυξήθηκαν ραγδαία κυρίως σε αδικήματα όπως οι σωματικές βλάβες. Μια δεκαετία πριν, κανείς δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι ένας 12χρονος θα βίαζε μια συνομήλικη του.
Τα φαινόμενα αυτά βέβαια δεν αποτέλεσαν κεραυνό εν αιθρία. Με το παρατεταμένο «lockdown», δημιουργήθηκαν ή ενισχύθηκαν ήδη υπάρχοντα σοβαρά προβλήματα στον πυρήνα των οικογενειών των παραβατικών ανηλίκων. Προβλήματα κοινωνικά, οικονομικά, ψυχικής υγείας, εξαρτήσεων από ουσίες κ.λπ. Επιπλέον, μόνο τυχαίο δεν είναι ότι το ίδιο διάστημα σημειώθηκε αύξηση της βίας κατά των γυναικών, όπως και απέναντι στα παιδιά (της τάξης του 10%).
Η βία στο σχολείο
Ο χώρος του σχολείου δεν θα μπορούσε να ξεφύγει από την γενική εικόνα. Μια ματιά στην έρευνα που πραγματοποίησε το «Χαμόγελο του Παιδιού» σχετικά με το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού αρκεί για να βεβαιωθεί και ο πλέον δύσπιστος ότι ο χώρος του σχολείου αποτελεί σε πλείστες περιπτώσεις ένα περιβάλλον βίας και φόβου για πολλούς μαθητές.
Ωστόσο, πριν την παράθεση των στοιχείων του οργανισμού, είναι αναγκαίο να ξεκαθαριστεί πως το bullying δεν ταυτίζεται με την νεανική παραβατικότητα, όπως λάθος παρουσιάζεται από κάποια ΜΜΕ, αλλά για μια μορφή άσκησης βίας ανάμεσα στα παιδιά που χαρακτηρίζεται από συστηματικότητα και επαναληψιμότητα καθώς και από μια δεδομένη ανισομετρία ισχύος (μεγάλο παιδί εναντίον μικρού παιδιού, πολλά παιδιά εναντίον ενός παιδιού κ.λπ.) μα και από την επικύρωση, μέσω της άσκησης βίας, μιας δεδομένης θέσης ισχύος.
Η νεανική παραβατικότητα είναι ένας ευρύτερος όρος που συμπεριλαμβάνει όλες τις εμπλοκές των νέων, των εφήβων, των ανηλίκων σε οποιοδήποτε είδος παράνομης δραστηριότητας.
Δεν συνεπάγεται δηλαδή αυτόματα βίαιες πρακτικές, αλλά και κλοπές, εμπόριο ουσιών, ο,τιδήποτε βρίσκεται εκτός νόμου. Ακόμη κι ο ίδιος ο όρος της νεανικής παραβατικότητας είναι λίγο ασαφής, υπό την έννοια ότι συμπεριλαμβάνει συλλήβδην αντίστοιχα φαινόμενα που έχουν δράστες ανηλίκους ή και νέους ενηλίκους.
patrisnews.com
Χρήστος Κανελλόπουλος
Διαβάστε τις ειδήσεις του www.taxydromos.gr στο Google News.
Συνδεθείτε στο κανάλι μας στο viber για πιο άμεση ενημέρωση.
