Σαν παλιό σινεμά…

Τελευταία ενημέρωση: 2013-05-27, 11:30:23
Σαν παλιό σινεμά…

Νοσταλγική διάθεση δημιουργεί στους ένθερμους φίλους του κινηματογράφου η χρυσή εποχή του σινεμά, που οδηγούσε χιλιάδες βολιώτες στις τοπικές αίθουσες, θερινές και μη.

Φαινόμενο της εποχής, ή τάση των καιρών, αντίστοιχα, ο κινηματογράφος, συντρόφεψε τις χαρές και τις λύπες των θεατών, δίνοντάς τους την ευκαιρία να ταξιδέψουν νοερά, στο πεδίο της κινηματογραφικής δράσης, βιώνοντας τις περιπέτειες των ηρώων, των σταρ της εποχής.

Ο μοναδικός θερινός κινηματογράφος που παρέμεινε ζωντανός επί ογδόντα και πλέον χρόνια, η «Εξωραϊστική», αποτελεί σήμα κατατεθέν μιας αξέχαστης εποχής, τα ίχνη της οποίας, επιχειρεί να «ψηλαφίσει» το συγκεκριμένο ρεπορτάζ. 

ΡΕΠΟΡΤΑΖ : Γλυκερία Υδραίου 

 Με οδηγό τις αφηγήσεις δύο γνωστών συμπολιτών, του Αιμίλιου Σουβατζή και του Αριστείδη Φραγκουδάκη, θα επιχειρήσουμε να σκιαγραφήσουμε το κλίμα, να ζωντανέψουμε το συναίσθημα και να δώσουμε χρώμα στις εικόνες που διαδέχονται η μια την άλλη με κινηματογραφική ταχύτητα. Θα γυρίσουμε πίσω στην εποχή του παλιού Βόλου, με τις αυλές και τα διώροφα, τις νύχτες με αγιόκλημα και γιασεμί στους κινηματογράφους της πόλης που έσφυζαν από ζωή, διανθίζοντας την νοερή περιήγηση στο χθες με σπάνιο φωτογραφικό υλικό, το οποίο δημοσιεύθηκε στο 19ο τεύχος του περιοδικού «Εν Βόλω» που ήταν αφιερωμένο στον κινηματογράφο.

Η περιπλάνηση αρχίζει από την παραλία, τόπο συνάντησης, αναψυχής, κοινωνικής συναναστροφής, αλλά και σημείο έλξης, μέχρι πρότινος, για τους φανατικούς σινεφίλ κάθε ηλικίας. Ποιος δεν θυμάται, αλήθεια, την «Θέτιδα» που βρίσκονταν δίπλα από την «Εξωραϊστική», ή το «Σινέ Κύματα» που βρίσκονταν σε απόσταση αναπνοής.

Στην γωνία Δημητριάδος με Μαυροκορδάτου, βρίσκονταν ο θερινός κινηματογράφος «Ορφέας», ενώ στρίβοντας δεξιά με κατεύθυνση στην οδό Γαμβέτα, πάνω στο παραλιακό μέτωπο, στο οικοδομικό τετράγωνο που ορίζονταν από τις οδούς Ογλ, Γαμβέτα και Αργοναυτών, βρίσκονταν το θερινό «Rex» και το χειμερινό «Τιτάνια» που άφησαν επίσης εποχή στα κινηματογραφικά πράγματα του Βόλου.

Συνεχίζοντας την περιήγηση στο παραλιακό μέτωπο, δεσπόζει το «Αχίλλειο» που άνοιξε τις πύλες του στα τέλη της δεκαετίας του ’20 και συνεχίζει πλέον την πορεία του ως πολυχώρος πολιτισμού, του Δήμου Βόλου.

Στο επίκεντρο του κινηματογραφικού ενδιαφέροντος βρέθηκε για πολλές επίσης δεκαετίες το «Σινέ-Κρόνος» αλλά και το θρυλικό «Σινέ-Αττίκ» με την χαρακτηριστική γαλάζια οροφή, που θύμιζε ουρανό, διάσπαρτο με χρυσά αστέρια. Λίγο πιο πάνω, στην οδό Τοπάλη, ο κινηματογράφος «Λίντο», που άφησε επίσης ανεξίτηλο το στίγμα του στην πόλη.

 

Κινηματογραφικές…συνοικίες

 

Τα πολυάριθμα θερινά σινεμά στις συνοικίες του Βόλου και της Νέας Ιωνίας, άνθησαν κυρίως στην δεκαετία του ’60 και στις αρχές της δεκαετίας του ’70, γράφοντας την δική τους κινηματογραφική ιστορία. Οι συνοικιακοί κινηματογράφοι, αποτέλεσαν ισχυρό πόλο έλξης για τους Βολιώτες κάθε ηλικίας, προσφέροντας απλόχερα θεάματα για όλη την οικογένεια. Στον «Έσπερο» που βρίσκονταν στην συμβολή των οδών Aναλήψεως με Κουταρέλια και στα «Ηλύσια» που βρίσκονταν στην συνοικία Μεταμορφώσεως, χιλιάδες συμπολίτες παρακολουθούσαν τις αγαπημένες τους ταινίες. Ομοίως και στον Άνω Βόλο, όπου βρίσκονταν η «Φρύνη» και η «Διάνα», η οποία άνοιξε μάλιστα μια χρονιά την σεζόν (αρχές Μαΐου) με τα «Χριστούγεννα του αλήτη» και τον Γιώργο Πάντζα σε δραματικό ρόλο. Πολύ αργότερα άνοιξε η θερινή «Νεράϊδα» κοντά στην στάση Πανταζόπουλου, που ανήκε στην οικογένεια Μπαλασκώνη, όπως άλλωστε και ο χειμερινός κινηματογράφος «Ιωλκός».

Ποιος δεν θυμάται, αλήθεια, τον κινηματογράφο «Αΐντα», που βρίσκονταν σε απόσταση αναπνοής, ή τα θερινά «Πάνθεον» και «Δάφνη» στο Καπακλί, τα, επίσης θερινά, «Οδύσσεια» και «Ηρώδειο» στην Νέα Ιωνία, το περίφημο «Ακροπόλ» ή το θερινό «Ολύμπια» στο τέρμα της οδού Αναλήψεως. Στην καρδιά της Νέας Ιωνίας το «Λυρικόν» και η «Νίκη» που έχουν γράψει λαμπρές κινηματογραφικές σελίδες, όπως και η «Αργώ». Κοντά στο παλιό κοιμητήριο είχε δημιουργηθεί, εξάλλου, η «Νέα Αργώ» ένα ακόμη γνωστό θερινό σινεμά της Νέας Ιωνίας. Στις μνήμες των σινεφίλ έχουν καταγραφεί επίσης ανεξίτηλα το χειμερινό «Παλλάς» στην Ν. Ιωνία, το «Όασις» στην συνοικία Καραγάτς και το «Σινέ Αρίων» στις γραμμές του τραίνου στον Κραυσίδωνα. 

 

Αξέχαστες εποχές 

Οι νεανικές μνήμες του Αιμίλιου Σουβατζή έχουν έντονο κινηματογραφικό χρώμα, διότι ο συνονόματος παππούς του ήταν ο πρώτος μηχανικός προβολής στο Αχίλλειο και ο πατέρας του Μιχάλης, συνέχισε επίσης την οικογενειακή παράδοση σε αρκετούς κινηματογράφους της πόλης. Ως παιδί εργαζόμενου στον κινηματογράφο, ο κ. Σουβατζής είχε ελεύθερη είσοδο παντού, απολαμβάνοντας την ταινία της επιλογής του. Όπως θυμάται ο ίδιος χαρακτηριστικά «οι Κυριακάτικες προβολές ξεκινούσαν από το πρωί και διαρκούσαν μέχρι τις 12 τα μεσάνυχτα. Ο κόσμος πήγαινε στον κινηματογράφο, διότι δεν υπήρχε η τηλεόραση και πέρα από την διασκέδαση, αποτελούσε, παράλληλα, μέσο κοινωνικής συναναστροφής».

Ολόκληρες οικογένειες, συμπεριλαμβανομένων παιδιών και παππούδων, παρακολουθούσαν κατά χιλιάδες τις ταινίες που προβάλλονταν, ενώ όπως επισημαίνει ο κ. Σουβατζής «υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι οι κινηματογράφοι Αχίλλειο, Τιτάνια, Κρόνος και Αττίκ, έκοβαν ακόμη και 3.000 εισιτήρια την ημέρα, ενώ ανάλογο φαινόμενο καταγράφηκε στην Αργώ, όταν πρόβαλλε ταινίες του Ξανθόπουλου». Είναι σημαντικό επίσης το γεγονός ότι δεκάδες οικογένειες έζησαν από τον κινηματογράφο, όπου απασχολούνταν ταμίες, ταξιθέτες, υπάλληλοι κυλικείου, αλλά και μηχανικοί προβολής.

Ο Αιμίλιος Σουβατζής θυμάται με την ίδια νοσταλγία τα πρώτα του ένσημα, που προέρχονται από την εποχή που, ως φοιτητής, εργάζονταν τα καλοκαίρια στην «Δάφνη». Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο ίδιος «ο κόσμος έρχονταν με λαχτάρα να δει τους αγαπημένους του ηθοποιούς, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’70, σχηματίζοντας ουρές έξω από τα ταμεία και συμμετέχοντας σε μια λαϊκή εκδήλωση, που απέχει πολύ από την σημερινή πραγματικότητα».

 

Πολύχρονη ιστορία            

Άρρηκτα συνδεδεμένο με την κινηματογραφική ιστορία της πόλης είναι το όνομα της οικογένειας Φραγκουδάκη, αρχής γενομένης από τον Νίκο Φραγκουδάκη, ο οποίος διέθετε χειροκίνητη μηχανή και πραγματοποιούσε Κυριακάτικες προβολές σε καφενεία, πλατείες και άλλους δημόσιους χώρους, ενώ αργότερα απέκτησε μόνιμα στέκια προβολής, όπως το καφενείο «Αργιλά» στην παραλία του Βόλου. Στην δεκαετία του ’30 ο Νίκος Φραγκουδάκης μαζί με τα τρία μεγαλύτερα παιδιά του, Γιάννη, Βαγγέλη και Αριστείδη, ο καθένας με την δική του πλέον κινηματογραφική μηχανή, πραγματοποιούσαν κινηματογραφικές προβολές σε όλη την Θεσσαλία.

Μετά τον θάνατο, σε νεαρή ηλικία, του Βαγγέλη και του Αριστείδη, περίπου το 1935 και την Γερμανική Κατοχή, η οικογένεια Φραγκουδάκη είχε στην ιδιοκτησία της τον χειμερινό κινηματογράφο «Τιτάνια» και το 1946 τον θερινό κινηματογράφο «Rex», που έγραψαν ιστορία.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Αριστείδης Φραγκουδάκης, γιός του Λευτέρη και εγγονός του Νίκου Φραγκουδάκη «ο πατέρας μας, μας διηγούνταν πως χειρίζονταν σε ηλικία 10 ετών το γραμμόφωνο με τους συνοδευτικούς δίσκους μουσικής των ταινιών του βωβού κινηματογράφου».     

Παράλληλα ο κ. Φραγκουδάκης ανακαλεί μνήμες από την χρυσή εποχή, όταν οι πρεμιέρες πραγματοποιούνταν παρουσία των πρωταγωνιστών, λέγοντας χαρακτηριστικά «είχαμε την ευκαιρία και ευτυχία να γνωρίσουμε προσωπικά γνωστούς ηθοποιούς, όπως η Γεωργία Βασιλειάδου, ο Μίμης Φωτόπουλος, ο Κώστας Χατζηχρήστος και άλλοι». Χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης περιόδου ήταν η κοσμοσυρροή και η εικόνα των πολυάριθμων θεατών, οι οποίοι παρακολουθούσαν ακόμη και όρθιοι στους διαδρόμους την αγαπημένη τους ταινία, ελλείψει κενής θέσης.

Οι μνήμες πολλές και ιδιαίτερα νοσταλγικές, χρωματίζουν με ιδιαίτερη ευαισθησία την αφήγηση του κ. Φραγκουδάκη, ο οποίος αναφέρει ότι «εμείς, τα παιδιά του Λευτέρη Φραγκουδάκη, οι μόνοι απόγονοι της οικογένειας, μεγαλώσαμε κυριολεκτικά μέσα στους κινηματογράφους, συμμετέχοντας τόσο στις εργασίες από την ηλικία των 9-10 ετών, όσο και μετά τους σεισμούς, μέχρι να αποκτήσουμε πάλι σπίτι, μέναμε αρκετό καιρό στα καμαρίνια του «Rex» το καλοκαίρι και στην καμπίνα της μηχανής, τον χειμώνα». Κάθε στιγμιότυπο που ξαναζωντανεύει καρέ-καρέ, αποτελεί τεκμήριο και μαρτυρία μιας εποχής που παρήλθε ανεπιστρεπτί, αφήνοντας μια γεύση νοσταλγίας, σε όσους είχαν την τύχη να την βιώσουν.

Όπως υπογραμμίζει μάλιστα ο κ. Φραγκουδάκης «ο κινηματογράφος, τις δεκαετίες ’50 και ’60, που τα μέσα ενημέρωσης ήταν το ραδιόφωνο και οι εφημερίδες, αποτελούσε όχι μόνο διασκέδαση, αλλά και μέσο ενημέρωσης, παράθυρο στον κόσμο, όπου βλέπαμε με εικόνες πως ζούσαν οι άλλοι άνθρωποι στον πλανήτη και μαθαίναμε έστω και ετεροχρονισμένα τα «νέα» σε όλο τον κόσμο, από τα κινηματογραφημένα στιγμιότυπα και τα σχόλια του εκφωνητή».

 

Θυμάμαι τόσα πολλά…

Οι μνήμες που ζωντανεύουν στο άκουσμα της λέξης «κινηματογράφος» και κυρίως «θερινό σινεμά» είναι πολλές και αυθόρμητα γεννιέται η επιθυμία να αποτυπωθούν εγγράφως. Πως μπορεί να ξεχάσει κανείς τις ξαφνικές καλοκαιρινές μπόρες, που οδηγούσαν τους θεατές κάτω από το υπόστεγο του κινηματογράφου, χωρίς, ωστόσο, να διακοπεί η προβολή της ταινίας. Ποιος μπορεί να ξεχάσει τις ταξιθέτριες που «ψέκαζαν» τον εσωτερικό χώρο του κινηματογράφου με δροσερή κολόνια, προκειμένου να αποφεύγονται οι λιποθυμίες λόγω συνωστισμού.

 Ζωντανή παραμένει η εικόνα της οροφής του κινηματογράφου «Αχίλλειο» που άνοιγε, αποκαλύπτοντας μπροστά στα γεμάτα θαυμασμό βλέμματα των θεατών, τον έναστρο ουρανό. Το ίδιο ζωντανή παραμένει η λαχτάρα για το σινεάκ, τις πρωινές Κυριακάτικες προβολές που απευθύνονταν σε παιδιά, αλλά τις απολάμβαναν και οι γονείς. Ο κινηματογράφος ήταν υπόθεση που αφορούσε όλη την οικογένεια, ένα κοινωνικό φαινόμενο που ενισχύθηκε μετά από δύσκολες περιόδους, δίνοντας στον κόσμο διεξόδους και ανάσες αισιοδοξίας.

 Οι ατέλειωτες ουρές που σχηματίζονταν έξω από τους κινηματογράφους του Βόλου, εν αναμονή της επόμενης προβολής, είναι ανεξίτηλα χαραγμένες στην μνήμη αλλά και την καρδιά των παιδιών που βίωσαν το ιδιαίτερο κλίμα εκείνης της εποχής, ακούμπησαν τα όνειρά τους στο πανί της μεγάλης οθόνης, έγιναν συμμέτοχοι της κινηματογραφικής δράσης. Όσα χρόνια κι αν περάσουν, η εικόνα των παλιών κινηματογράφων του Βόλου, παραμένει αναλλοίωτη, για να θυμίζει στους μεταγενέστερους όσα προηγήθηκαν και σφράγισαν ανεξίτηλα το πολιτιστικό τοπίο της πόλης, στο πέρασμα του χρόνου.

 

Σχόλια
ΠΕΡΙ ΚΙΝ/ΦΟΥ
Θα ηθελα να συμπληρωσω στο προηγουμενο ε-μειλ οτι κινηματογραφοι λειτουργουσαν και στην Αγρια χειμερινος ιδιοκτησιας Αργυρη Δαλαγδη .Στον Αλμυρο δυο χειμερινος και θερινος ιδιοκτησιας Γαρυφαλλου Γεωργαντζοπουλου. Στην Ν.Αγχιαλο ιδιοκτησιας Αλεκου Αποστολοπουλο, στο Βελεστηνο χειμερινος ιδιοκτησιας Αθαν.Παπαριζου.Στην Αργαλαστη χειμερινος και πολλοι περιφερομενοι στα διαφορα χωρια του Πηλιου και στον καμπο που προβαλανε τις ταινιες στα καφενεια των χωριων.
ΚΑΤΣΙΝΑΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ - 2013-05-27 14:48:57
σινε αλιδρομιτης
Μια αιθουσα που ηταν χορευτικο κεντρο χειμερινο ιδιοκτησιας Ευσταθιου Αλιδρομιτη στις Αηδονοφωλιες εγινε για δυο χρονιες χειμερινος κιν/φος τοτε που ο Βολος σε καθε γειτονια υπειρχε και ενας κιν/φος .Εκει εργαζομουν εγω σαν χειριστης της κινηματογραφικης μηχανης.
ΚΑΤΣΙΝΑΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ - 2013-05-27 14:19:36
Αποστολή σχολίου
2
+
7
=