Φανή Κεχαγιά: Εργο του κάθε συγγραφέα να φωτίζει κοινωνικά ζητήματα

Τελευταία ενημέρωση: 2021-08-01, 21:15:40
Φανή Κεχαγιά: Εργο του κάθε συγγραφέα να φωτίζει κοινωνικά ζητήματα

Η γνωστή συγγραφέας μιλά στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ για το νέο της βιβλίο, που απευθύνεται σε παιδιά

Πρόσφατα κυκλοφόρησε πρωτότυπη και τρυφερή ιστορία για παιδιά «Τα φυγοπούλια» της αγαπημένης συγγραφέως Φανής Κεχαγιά. Πρόκειται για βιβλίο, που με ιδιαίτερα εμπνευσμένο τρόπο μιλά στους λιλιπούτειους αναγνώστες για το ευαίσθητο θέμα της προσφυγιάς και των προσφυγόπουλων, που αναγκάστηκαν να αποχωριστούν βίαια τις πατρίδες τους για ένα καλύτερο και πιο φωτεινό μέλλον. Στον κυριακάτικο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ η όμορφη συζήτησή μας με τη συγγραφέα.

Συνέντευξη στην ΕΛΕΝΑ ΝΤΑΒΛΑΜΑΝΟΥ, εκπαιδευτικό - συγγραφέα

 

Πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο σας βιβλίο με τον τίτλο «Τα φυγοπούλια» από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μιλήστε μας για την ιστορία.

Πρόκειται για βιβλίο για παιδιά ηλικίας 5 – 6 ετών, μπορεί, βέβαια, να διαβαστεί και από μεγαλύτερα παιδιά ή και από ενήλικες, που φιλοδοξεί να ξεκλειδώσει με τρόπο τρυφερό ευαίσθητες απορίες των μικρών παιδιών για τα προσφυγόπουλα. Η ιστορία αρχίζει από το νέο του μικρού, που επιστρέφει πεινασμένος από το σχολείο, ότι στην τάξη του ήρθαν κάτι καινούργια πουλιά, αποδημητικά. Η μαμά, που δεν γνώρισε ποτέ της αποδημητικά πουλιά, έχει πολλές απορίες, απορίες όμως έχει και ο μικρός για τα συναισθήματα, τις περιπέτειες των πουλιών, τις ιστορίες που έχουν να πουν και για πολλά άλλα.Το παραμύθι εκτυλίσσεται με διάλογο της μαμάς με τον μικρό γύρω από το μεσημεριανό τραπέζι και με πολλά λογοπαίγνια σχετικά με πουλιά (φυγοπούλια, δηλαδή προσφυγόπουλα, αποδημητικά και αρπακτικά πουλιά), που αναδεικνύονται μοναδικά με την εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια.

 

Το βιβλίο πραγματεύεται το θέμα της προσφυγιάς. Ποιο ήταν το κίνητρο να ασχοληθείτε με το θέμα;

Η προσφυγιά είναι σαφώς ευαίσθητο θέμα, που για διάφορους λόγους, ειδικά όταν αναφερόμαστε στα παιδιά, και δη στα ασυνόδευτα, γίνεται μέχρι και ταμπού. Εχω αρκετούς φίλους, που εργάζονται σε δομές προσφύγων και σε θεσμούς υποδοχής ασυνόδευτων παιδιών. Κατά καιρούς κάναμε κάποιες συζητήσεις και διαπίστωσα τη δυσκολία τους να μιλήσουν ανοιχτά για τα όσα έχουν δει και ακούσει. Επίσης, ως εκπαιδευτικός στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση βλέπω πως ακόμη και οι μεγαλύτεροι μαθητές έχουν ερωτήματα για το ζήτημα. Διερωτώνται ποιοι γίνονται πρόσφυγες, πώς εντάσσονται τα παιδιά σε σχολεία, των οποίων δεν γνωρίζουν τη γλώσσα, τι γίνεται με τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα… Εχοντας αυτά τα δεδομένα, σκέφτηκα πως θα ήταν ίσως λυτρωτικό να ειπωθεί μια ιστορία σχετική με πρόσφυγες, που να απαντά σε κάποιες από τις απορίες με τρόπο ανώδυνο, αλλά προπαντός με ειλικρίνεια. Αλλά, για να είμαι ειλικρινής, πρώτα μου ήρθε στο μυαλό ο υπαινικτικός τίτλος «Φυγοπούλια», που κάνει λογοπαίγνιο με τα προσφυγόπουλα και μετά ακολούθησε η ιστορία.

 

Ποιο είναι το μήνυμα, που θέλετε να στείλετε σε όλα εκείνα τα προσφυγόπουλα, που θα διαβάσουν το παραμύθι και καθημερινά ελπίζουν να βρουν φιλόξενη αγκαλιά και πατρίδα χωρίς πόλεμο;

Να προσπαθούν να σκέφτονται πως τα χειρότερα πέρασαν και να εύχονται πως τα καλύτερα έπονται, ακόμη και αν η τωρινή τους κατάσταση δεν τους επιτρέπει να το δουν. Να μη σταματούν να ονειρεύονται έναν κόσμο ειρηνικό και να ελπίζουν. Εχουν όλη τη ζωή μπροστά τους…

 

Σημειώθηκαν ξενοφοβικές και ρατσιστικές αντιδράσεις σχετικά με την εκπαίδευση των προσφυγόπουλων, που φιλοξενούνται στη χώρα μας. Ποια είναι η άποψή σας για το ζήτημα; Ποιο μήνυμα θέλετε να στείλετε στους γονείς, που αρνούνται τη φοίτηση προσφυγόπουλων στα σχολεία, όπου φοιτούν και τα δικά τους παιδιά;

Ξενοφοβία, αυτό το αγκάθι… Δυστυχώς, όπως λέτε, σημειώθηκαν αρκετές ακραίες αντιδράσεις γονιών και είναι λυπηρό, από την άλλη είναι λεπτό το ζήτημα, διότι κάθε γονέας επιθυμεί το καλύτερο για το παιδί του και κανένας δεν μπορεί να υπαγορεύσει σε κάποιον γονέα πώς να αναθρέψει το δικό του παιδί. Ως γονιός, όμως κι εγώ, θέλω να πιστεύω πως μέλημα κάθε γονέα, πέρα από την πρόοδο στα μαθήματα, είναι να μεγαλώσει ένα καλό παιδί, με ισορροπημένη αίσθηση του δικαίου, με μηδενική ανοχή απέναντι στην αδικία και με ενσυναίσθηση απέναντι στους αναξιοπαθούντες. Θα έλεγα, λοιπόν, στους γονείς να προτάξουν ακριβώς αυτό απέναντι στις φοβίες τους και να έχουν εμπιστοσύνη στο ένστικτο των παιδιών τους για το ποιους φίλους θα επιλέξουν στο σχολείο, τα παιδιά έχουν καθαρή καρδιά και άδολη καλοσύνη, η συμπεριφορά και οι επιλογές τους μπορούν να γίνουν συχνά παράδειγμα για μας τους μεγάλους.

 

Πώς θεωρείτε ότι αντιμετωπίζεται το προσφυγικό ζήτημα στην ελληνική παιδική λογοτεχνία; Οι συγγραφείς αγγίζουν εύκολα το θέμα ή θεωρείται ακόμα και σήμερα ταμπού, που δεν αφορά στην ελληνική κοινωνία;

Το προσφυγικό ζήτημα είναι, και πολύ φοβάμαι πως θα εξακολουθήσει για αρκετό ακόμη χρονικό διάστημα να είναι, ευαίσθητο ζήτημα στην ελληνική κοινωνία. Εργο, όμως, του κάθε συγγραφέα, διαχρονικά, είναι ακριβώς αυτό, να θίγει και να φωτίζει τα ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα, αυτά που για κάποιους μπορεί να θεωρούνται ταμπού. Νομίζω πως η Ελλάδα μπορεί να καυχιέται για τους τολμηρούς συγγραφείς της, ακόμη και στην παιδική λογοτεχνία, που τελευταία βλέπω πως θίγονται με εξαιρετικά ευφάνταστο και διακριτικό τρόπο ολοένα και πιο λεπτά ζητήματα, όπως ο αυτισμός, η απώλεια γονέα, το διαζύγιο, η έμφυλη ταυτότητα, το μπούλινγκ, η προσφυγιά…

 

Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να δημιουργήσουμε γέφυρες, αντί για χάσματα;

Να χτίζεις είναι πάντα πιο κοπιώδες από το να γκρεμίζεις. Σε όλα τα ζητήματα. Το άνοιγμα και η συντήρηση χάσματος είναι εύκολο, ξεκούραστο. Να στήνεις γέφυρες, να δημιουργείς στέρεα υποστυλώματα και να είσαι υπεύθυνος για αυτά, απαιτεί μόχθο, χρόνο, θέληση και υπομονή. Το ζήτημα είναι τι προτιμά κανείς στη ζωή του. Την ευκολία του γκρεμίσματος ή την ευθύνη της δημιουργίας;

 

Πώς μπορεί, άραγε, ένα βιβλίο για παιδιά να προσεγγίσει το επώδυνο και πολύπλοκο θέμα «πρόσφυγας»;

Με ειλικρίνεια πρωτίστως, αλλά και με τρόπο που να επιτρέπει αισιόδοξη ματιά. Με τρυφερότητα και λεπτότητα.

 

Ο ξένος και η αποδοχή της ετερότητας είναι από τα μεγάλα ζητήματα -προκλήσεις της λογοτεχνίας για παιδιά. Σε ποιο βαθμό θεωρείτε πως το βιβλίο μπορεί να επηρεάσει τη στάση των παιδιών απέναντι στους πρόσφυγες και τους μετανάστες;

Η ανάγνωση βιβλίων ή, ειδικότερα, η λογοτεχνία, πέρα από μέσο διεύρυνσης του γλωσσικού εργαλείου, είναι εξαιρετικό μέσο βίωσης και εμπλουτισμού συναισθημάτων και καλλιέργειας της ενσυναίσθησης. Συνεπώς, ένα βιβλίο μπορεί να «μαλακώσει» σκληρά ζητήματα, όπως, για παράδειγμα, οι πρόσφυγες και οι μετανάστες, φωτίζοντας τυχόν σκοτεινές πλευρές, και να εξοικειώσει τα παιδιά με αυτά, ώστε να καταρριφθούν τα ταμπού. Φτάνει να μη γίνεται με διδακτισμό και υποδείξεις, ο διδακτισμός πετυχαίνει συνήθως τα αντίθετα αποτελέσματα, απωθεί τα παιδιά.

 

Το βιβλίο σας δίνει πολύ καλή αφορμή στους εκπαιδευτικούς να υλοποιήσουν σύνολο δραστηριοτήτων με τους μαθητές τους, προκειμένου να προσεγγίσουν το θέμα της προσφυγιάς. Η τέχνη της συνύπαρξης μπορεί να κατακτηθεί μέσω της εκπαίδευσης;

Μα, η εκπαίδευση είναι συνύπαρξη! Το διαπιστώσαμε στην πράξη όλοι, μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί, τη χρονιά που μας πέρασε, κατά την οποία αναγκαστήκαμε να απομονωθούμε με την τηλεκπαίδευση. Το σχολείο είναι συνύπαρξη, κοινωνικοποίηση, διάδραση. Βιωματικές και ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες μπορούν να επιτευχθούν μόνο διά ζώσης. Οπότε, εύχομαι ολόψυχα τη χρονιά που έρχεται εκπαιδευτικοί και μαθητές να συνυπάρξουμε στον φυσικό μας χώρο, που είναι το σχολείο, ώστε να είναι εφικτές όσο το δυνατόν περισσότερες δράσεις, πολιτιστικές, περιβαλλοντικές και άλλες, που καλλιεργούν πολύπλευρες δεξιότητες.

 

Πώς μπορούμε μικροί και μεγάλοι από απλοί θεατές να γίνουμε κάτι περισσότερο;

Σύνθετο ερώτημα για πολλή συζήτηση… Δυστυχώς σήμερα, λίγο με την αποχαύνωση της τηλεόρασης, λίγο με την ηδονοβλεψία του διαδικτύου, αρκούμαστε να είμαστε περισσότερο από ποτέ θεατές της ζωής. Ασχέτως των προσπαθειών που γίνονται από το ελληνικό σχολείο για ομαδικές δράσεις, νομίζω πως ζούμε εποχές εξατομίκευσης και απομόνωσης και πως, εντέλει, η παρακίνηση σε δράση έγκειται πλέον περισσότερο στην ατομική πρωτοβουλία, παρά στην κοινωνική, θεσμικά, αφύπνιση. Για να γίνουμε κάτι περισσότερο από απλοί θεατές, ίσως χρειάζεται πρώτα ριζική επανεκτίμηση των αξιών μας ως κοινωνίας.

 

Λογοτεχνία για ενήλικες ή για παιδιά;

Αν το παιδί δεν εξοικειωθεί, δεν αγαπήσει τη λογοτεχνία από νωρίς, πώς θα την εντάξει στη ζωή του ως ενήλικας; Επομένως, λογοτεχνία γενικώς…

 

Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια;

Ενα ιστορικό μυθιστόρημα, που θα κυκλοφορήσει, καλώς εχόντων των πραγμάτων, του χρόνου τέτοιον καιρό. Μία συλλογή διηγημάτων, που άρχισε τον χειμώνα που πέρασε και θέλει τον χρόνο της. Τρία παραμύθια, που δουλεύονται, ξαναδουλεύονται και εμπλουτίζονται εκ περιτροπής και εκ παραλλήλου αυτή την εποχή. Τα σχέδια ενός συγγραφέα, ξέρετε, δεν παύουν ποτέ, αλλά ο χρόνος κάνει τα δικά του και συχνά τα δικά μας σχέδια ανατρέπονται. Οπότε, οψόμεθα. Οι καιροί που ζούμε απέδειξαν πως αυτό που προέχει είναι η υγεία. Ολα τ’ άλλα, αν υπάρχει θέληση, αργά ή γρήγορα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, γίνονται.

 

Μια ευχή για τους αναγνώστες!

Υγεία, καλοτυχία, αισιοδοξία!

Ακολουθήστε τον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ στο GOOGLE NEWS για άμεση ενημέρωση.
Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από τον Βόλο, την Μαγνησία, την Ελλάδα και τον κόσμο
απο τον
ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ
Σχόλια
Δεν υπάρχουν σχόλια γι'αυτό το άρθρο
Αποστολή σχολίου
4
+
8
=