Γιώτα Κούγιαλη: Παρά τα ζόρια, η ζωή είναι ωραία

Τελευταία ενημέρωση: 2020-05-25, 19:51:22
Γιώτα Κούγιαλη: Παρά τα ζόρια, η ζωή είναι ωραία

Η αγαπημένη Βολιώτισσα συγγραφέας μιλά στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ για το νέο της βιβλίο

Συνέντευξη στην ΕΛΕΝΑ ΝΤΑΒΛΑΜΑΝΟΥ,

εκπαιδευτικό - συγγραφέα

Eνα νέο μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Καστανιώτη ήρθε από την αγαπημένη συγγραφέα Γιώτα Κούγιαλη με τον τίτλο: «Απόψε τι βλέπεις γύρω σου;». Η συγγραφέας μάς μεταφέρει στις Παιδοπόλεις της δεκαετίας του ’60 και στις πολιτικές αναταράξεις της εποχής, μιλώντας παράλληλα για ανομολόγητα πάθη και τις σχέσεις των δύο φύλων. Πραγματικά γεγονότα ξετυλίγονται μπροστά στον αναγνώστη, που στιγμάτισαν μια εποχή ολόκληρη, που βασίζονται σε πιστές μαρτυρίες ανθρώπων, που έζησαν στα ιδρύματα. Πρόκειται για λογοτεχνικό ταξίδι, με μοναδικό τρόπο γραφής, στο ανάγλυφο μιας εποχής με τρόπο ανεπιτήδευτο. Πρόκειται, χωρίς υπερβολές, για νέο λογοτεχνικό «διαμάντι».

«Απόψε τι βλέπεις γύρω σου;» ο τίτλος του νέου σας βιβλίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Τι πραγματεύεται το νέο σας βιβλίο;

Πραγματεύεται τη δύναμη του ανθρώπου να σηκώνεται όρθιος, παρά τις δυσκολίες που συναντά. Επιχειρείται στο μυθιστόρημά μου η κατάδειξη των λεπτών ορίων της ταυτότητάς μας σε σχέση με το περιβάλλον που κινούμαστε.

Oλα ξεκινούν όταν ο Λάμπης παρατά την οικογένειά του για να κυνηγήσει τον έρωτά του. Η γυναίκα του χάνεται, με τρόπο που προκαλεί ερωτήματα. Η μικρή κόρη, η Αθηνά, μπαίνει στην Παιδόπολη της Λάρισας και η μεγάλη, η Ευθαλία, ξενιτεύεται στην Αθήνα.

Είναι μυθοπλασία βασισμένη σε ιστό αληθινών γεγονότων και βιωμάτων. Οι ζωές των ηρώων ανατρέπονται πολλές φορές και με τον αγώνα τους για επιβίωση δέχονται μικρές και μεγάλες ήττες, αλλά και νίκες.

Διαβάζοντας το βιβλίο σας, ο αναγνώστης βρίσκεται μπροστά σε ιστορία, που ξετυλίγεται σε «συρταρωτά επίπεδα», είναι γεμάτη ζωή και ταυτόχρονα κόβει την ανάσα. Το βιβλίο σας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κοινωνικό, ερωτικό ή ιστορικό;

Είναι κοινωνικό μυθιστόρημα σε ένα δεδομένο ιστορικό πλαίσιο. Σκιαγραφείται η ελληνική κοινωνία τη δεκαετία του εξήντα, με την εσωτερική μετανάστευση, τις κοινωνικές ανισότητες, τις σχέσεις των δύο φύλων. Δίνεται έμφαση στη ζωή στις Παιδοπόλεις, όπου χιλιάδες παιδιά μεγάλωσαν με ένα διαφορετικό τρόπο από τους συνομηλίκους τους. Επιδίωξα να δώσω διάφορες όψεις της κοινωνίας εκείνης της εποχής. Οι δύο βασικές ηρωίδες βιώνουν ιστορίες εγκλεισμού, η μία στο ίδρυμα και η άλλη στο αποστειρωμένο συζυγικό σπίτι. Πώς είναι να τα βλέπεις όλα από «μέσα», πώς είναι να τεμαχίζεται ο ορίζοντας εμπρός σου;

Η ζωή μας επηρεάζεται από ό,τι συμβαίνει γύρω μας, με τον ίδιο τρόπο επηρεάζονταν και οι ζωές των ηρώων μου. Η δεκαετία του εξήντα χαρακτηρίστηκε από έντονες πολιτικές αναταράξεις και ανατροπές σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Για να δώσω καλύτερα το ιστορικό πλαίσιο και να αποφύγω την υποκειμενική ματιά, ενσωμάτωσα στο κείμενο πρωτοσέλιδους τίτλους διαφόρων εφημερίδων εκείνης της εποχής, όπου δίνουν σε αδρές γραμμές σημαντικά γεγονότα, όπως την άνοδο του Κέντρου στην εξουσία, για πρώτη φορά, με τον Γ. Παπανδρέου, τη δολοφονία του Τζον Κέννεντι, προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, τη Δικτατορία, τη φυγή της βασιλικής οικογένειας στο εξωτερικό, το Γούντστοκ, την κατάκτηση της σελήνης κ.ά.

Επειδή ο έρωτας είναι συνυφασμένος με τη ζωή και σε βρίσκει ακόμη κι αν είσαι κρυμμένος και στου βοδιού το κέρατο, ναι, έχει το μυθιστόρημα και το ερωτικό στοιχείο.

Εχετε δηλώσει στο παρελθόν πως και η ίδια υπήρξατε παιδί μιας Παιδόπολης. Θα λέγαμε, λοιπόν, ότι πρόκειται για ένα αυτοβιογραφικό βιβλίο;

Είναι στηριγμένο σε βιώματά μου, δεν είναι όμως αυτοβιογραφικό, δεν γράφω την ιστορία της οικογένειάς μου. Είμαι η Αθηνά, η μία από τις ηρωίδες του βιβλίου, μόνο ως προς τα έντονα συναισθήματα και τον τρόπο που προσπαθούσε να αντιμετωπίσει τις καταστάσεις. Οσα παιδιά υπήρχαν στο ίδρυμα, τόσες και οι ιστορίες τους, διαφορετικές και ταυτόχρονα ίδιες σε βασικά σημεία.

Στο μυθιστόρημα παρεμβάλλονται αυθεντικές μαρτυρίες παιδοπολιτών, που δίνουν άλλη διάσταση στο κείμενο, το απογειώνουν, πιστεύω. Αποκομμένοι από τις οικογένειές μας αναπτύξαμε μεταξύ μας μία αίσθηση συγγένειας. Αν και ζήσαμε όλοι αυτό το κομμάτι της παιδικής και εφηβικής ηλικίας με τον ίδιο φαινομενικά τρόπο, μέσα από το αυστηρά οργανωμένο πρόγραμμα των ιδρυμάτων, δεν κουβαλάμε μέσα μας το ίδιο ψυχολογικό και συναισθηματικό φορτίο, αυτό φαίνεται έντονα στις μαρτυρίες.

Ποιο είναι το βασικό χαρακτηριστικό των μαρτυριών;

Τώρα είναι ποικίλες και πολύ ενδιαφέρουσες. Θα σας πω όμως κάτι. Η παράκλησή μου, σε όσους προσφέρθηκαν να μου παραχωρήσουν τη μαρτυρία τους, ήταν να γράψουν ό,τι θυμόντουσαν, ό,τι ήθελαν από τη διαμονή τους στην Παιδόπολη. Στην πλειονότητά τους ήθελαν να γράψουν για την πρώτη μέρα, αυτή της εισόδου τους εκεί, τραυματική εμπειρία. Απευθύνθηκα μόνο σ’ εκείνους που έζησαν εκεί κατά τη δεκαετία του εξήντα και τους ευχαριστώ από καρδιάς που μου εμπιστεύτηκαν πολύτιμα κομμάτια της ζωής τους.

Αν σας ζητούσαν να ανατρέξετε στα χρόνια της παραμονής σας στην Παιδόπολη, πώς θα τα χαρακτηρίζατε με μία λέξη και ποια είναι η πιο έντονη ανάμνηση που έχετε από αυτά;

Αθώα. Τραυματικά. Ωραία. Σας είπα μία λέξη επί τρεις φορές. Η χαρά και η έξαψη που ένιωσα για το επιθυμητό άγνωστο που ανοιγόταν μπροστά μου, όταν πάρθηκε η απόφαση ότι φεύγω διά παντός από την Παιδόπολη, είναι μία ισχυρή εικόνα.

Το μυθιστόρημά σας έχει δύο βασικές ιστορίες, που εξελίσσονται παράλληλα, καθώς και άλλες δευτερεύουσες. Μπορεί να προκαλεί μεγαλύτερη συζήτηση η ιστορία στην Παιδόπολη, γιατί μας αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές αυτού του τρόπου ζωής, αλλά και η ζωή της άλλης ηρωίδας σας είναι συγκλονιστική.

Η Θάλεια παντρεύεται τον εύπορο Νίκο και παγιδεύεται σε ένα περιβάλλον εγκλεισμού και ενδοοικογενειακής βίας. Είναι κάτι σαν αυτό που βίωσαν πολλές γυναίκες κατά την περίοδο της καραντίνας λόγω κορονοϊού, σύμφωνα με τα όσα διαβάζουμε και ακούμε. Δεν θα πω τι έκανε, αν τα κατάφερε και πώς. Είναι μια ιστορία με πολύ σασπένς. Στην ιστορία της Θάλειας ανιχνεύουμε τα ανθρώπινα όρια και τη δύναμη ψυχής.

Πίσω από αυτή την υπέροχη γραφή, τη ρέουσα γλώσσα και τις αφηγηματικές τεχνικές μπορεί να διακρίνει κάνεις ένα υφέρπον χιούμορ. Τι ρόλο παίζει το χιούμορ στη ζωή σας;

Από μικρή το χρησιμοποιούσα για να λύνω δύσκολες καταστάσεις. Ημουν συνεσταλμένη, ντρεπόμουν να ζητήσω το δίκιο μου και να βάλω τον άλλο στη θέση του. Ελεγα δύσκολα πράγματα με εύκολο τρόπο.

Στα μυθιστορήματά μου το χιούμορ παίζει σχεδόν τον ίδιο ρόλο. Αποφορτίζει τις δύσκολες καταστάσεις και δίνει την ελπίδα ότι παρά τα ζόρια, η ζωή είναι ωραία και πρέπει να τη διεκδικούμε, είναι δική μας.

Στο μυθιστόρημά σας δεν βάλατε ούτε ένα θαυμαστικό. Γιατί το κάνατε αυτό;

Δεν σας το μαρτυρώ.

Επειτα από μία μακρόχρονη συγγραφική απουσία, επανέρχεστε με ένα αφηγηματικό διαμάντι! Ποια είναι τα συναισθήματα σας από την επάνοδο;

Ευχαριστώ για τον ακριβό χαρακτηρισμό του βιβλίου μου. Στη λογοτεχνία εμφανίστηκα αρχικά με βιβλία για παιδιά. Κάποια στιγμή, συνειδητοποίησα ότι όλα απευθύνονταν στην ίδια ηλικία, των εφτά - οχτώ χρόνων, ήταν η ηλικία που πήγα στην Παιδόπολη. Ενώ είχα έτοιμα βιβλία προς έκδοση, τα άφησα στην άκρη και δεν τα ξαναέπιασα.

Για ενήλικες, εκτός από τα εγχειρίδια για εκπαιδευτικούς, έχω γράψει δύο μυθιστορήματα, το «Στην αγκαλιά της κρατούσε φεγγάρια» και το «Ερώτων τραύλισμα», από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Πέρασαν δεκαπέντε χρόνια μέχρι να εκδοθεί το «Απόψε τι βλέπεις γύρω σου;». Είναι που με σταματούσε το θέμα. Η ιστορία που ήθελα να αφηγηθώ δεν αφορούσε μόνο εμένα, είχε μεγαλύτερο εύρος, έψαχνα τον τρόπο να ξεπεράσω τα δικά μου και να κατανοήσω, ως ένα βαθμό, τα βιώματα των άλλων παιδιών. Ηθελα επίσης να μεταφέρω τις μυρωδιές, τους ήχους, τον παλμό της δεκαετίας του εξήντα και ήξερα ότι δεν αρκούσαν γι’ αυτό οι αναμνήσεις μου.

Και το τωρινό μυθιστόρημά σας έχει κυκλοφορήσει επίσης από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Ναι, και είναι μεγάλη μου τιμή που, μετά από τη μακρόχρονη απουσία μου, ο Θανάσης Καστανιώτης δέχτηκε τη δουλειά μου και εξέδωσε ένα άριστα προσεγμένο βιβλίο. Η πρώτη έκδοση κυκλοφορεί συλλεκτικά με σκληρόδετο εξώφυλλο. Γενικά, η συνεργασία μου με τις εκδόσεις Καστανιώτη ήταν άριστη σε όλα τα επίπεδα, τους ευχαριστώ όλους! Το βιβλίο επιμελήθηκε ο Δημήτρης Λυμπερόπουλος, με τον οποίο είχαμε μία επικοδομητική συνεργασία. Στο τέλος, ύστερα από παράκλησή μου, βάφτισε και τον γάιδαρο που εμφανίζεται σε μία σκηνή του μυθιστορήματος, του έδωσε ένα όνομα που συνηθίζεται στην πατρίδα του την Καλαμάτα.

Παραλλάσσοντας λίγο τον τίτλο του βιβλίου σας, σήμερα τι βλέπετε γύρω σας κ. Κούγιαλη μετά το φαινόμενο της πανδημίας;

Είχαμε την έπαρση να νομίζουμε ότι είμαστε παντοδύναμα όντα οι άνθρωποι. Αυτή τη βεβαιότητα τη βλέπω κλονισμένη.

Μία ευχή για τους αναγνώστες σας!

Εύχομαι «Απόψε» ελπιδοφόρα, με αγκαλιές!

Σχόλια
Δεν υπάρχουν σχόλια γι'αυτό το άρθρο
Αποστολή σχολίου
1
+
3
=