Παίζοντας με τις λέξεις

Τελευταία ενημέρωση: 2020-01-13, 13:21:24
Η Παναγιώτα Παπαδημητρίου
Παίζοντας με τις λέξεις

Η Παναγιώτα Παπαδημητρίου μιλά στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ για τη δημιουργική γραφή στο Δημοτικό Σχολείο

Συνέντευξη στην ΕΛΕΝΑ ΝΤΑΒΛΑΜΑΝΟΥ, εκπαιδευτικό, συγγραφέα

Τα βιβλία «Δραστηριότητες Δημιουργικής Γραφής για το Δημοτικό Σχολείο» των Π. Παπαδημητρίου, Α. Μιχαήλ και Μ. Χατζή κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Γράφημα και αποτελούν μεθοδική πρόταση ένταξης της δημιουργικής γραφής στο Δημοτικό Σχολείο. Με έξυπνες δραστηριότητες και τεχνικές στοχεύουν στην εξοικείωση των μαθητών με τη δημιουργική γραφή παίζοντας με λέξεις και τους βοηθούν να ξεδιπλώσουν το συγγραφικό τους ταλέντο. Στον κυριακάτικο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ, η πολύ «δημιουργική» συζήτησή μας με τους συγγραφείς.

Από τις εκδόσεις Γράφημα κυκλοφορούν τα βιβλία με τον τίτλο «Δραστηριότητες Δημιουργικής Γραφής για το Δημοτικό Σχολείο» σε συνεργασία με τους συγγραφείς Αλέξανδρο Μιχαήλ και Μαίρη Χατζή. Κυρία Παπαδημητρίου, ποια είναι η σχέση σας με τη δημιουργική γραφή;

Π.Π. Οντως, τα τελευταία χρόνια κυκλοφόρησαν δύο βιβλία για το Δημοτικό με θέμα τη δημιουργική γραφή. Πρόκειται για προσπάθεια τριών εκπαιδευτικών της πράξης που είναι και συγγραφείς. Το πρώτο βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά των τριών πρώτων τάξεων του Δημοτικού και το δεύτερο στις τρεις τελευταίες τάξεις. Μάλιστα, οι συγκεκριμένοι συγγραφείς εφαρμόσαμε πρόγραμμα δημιουργικής γραφής στην τάξη πριν γράψουμε τα βιβλία και είδαμε τη σημασία αυτής της διαδικασίας. Εξάλλου, η δημιουργική γραφή έχει γίνει μέρος των αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών. Καθώς, λοιπόν, διαπιστώθηκε αντίστοιχο κενό και στα βιβλία που κυκλοφορούν στην αγορά, θεωρήσαμε σημαντικό να ξεκινήσουμε να εκδίδουμε βιβλία με αυτό το αντικείμενο. Παράλληλα, έχουν εκδοθεί βιβλία δημιουργικής γραφής και για το Γυμνάσιο, που τα συνέγραψε ο Διονύσης Λειμονής, αλλά και ημερολόγιο δημιουργικής γραφής.

Μπορείτε να μας δώσετε τον ορισμό της δημιουργικής γραφής;

Π.Π. Θα λέγαμε ότι πρόκειται για ένα σύνολο εκπαιδευτικών πρακτικών, που έχουν ως σκοπό την κατάκτηση συγγραφικής δεξιοτήτων. Μέσα από το διδακτικό αντικείμενο της δημιουργικής γραφής οι μαθητές και οι μαθήτριες δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους σε ποικίλα λογοτεχνικά είδη, χωρίς να φοβούνται αν είναι σωστό ή λάθος. Παράλληλα δίνεται έμφαση στη δημιουργική δραστηριότητα, στην ευφάνταστη αξιοποίηση προσωπικών εμπειριών και συναισθημάτων, αλλά και στην αποκάλυψη στοιχείων του εαυτού μέσα από τη γλωσσική χρήση.

Η τέχνη της γραφής διδάσκεται;

Π.Π. Φυσικά διδάσκεται! Μέσα από παιγνιώδεις διαδικασίες οι μαθητές και οι μαθήτριες οδηγούνται στη δημιουργία νοημάτων, γίνονται συγγραφείς, απολαμβάνουν τη συγγραφή, γεύονται το αποτέλεσμά της, οδηγούνται σταδιακά στην αγάπη για συγγραφή και δημιουργία, χωρίς φόβους και αγωνίες, αλλά ανυπομονώντας να χαρούν το δημιούργημά τους. Ενισχύονται συναισθηματικά και ξεπερνούν τα άγχη, που συνήθως είναι συνυφασμένα με την παραγωγή γραπτού λόγου.

Κύριε Μιχαήλ, πού αποσκοπεί ένα σεμινάριο δημιουργικής γραφής; Μόνο να αποκαλυφθούν συγγραφικά ταλέντα;

Α.Μ. Η ανακάλυψη των συγγραφικών κλίσεων είναι σημαντικό κέρδος, που αποκομίζουμε από τη συμμετοχή μας στα σεμινάρια δημιουργικής γραφής. Παράλληλα, όμως, αναπτύσσονται ποικίλες δεξιότητες, που δεν αφορούν μόνο στον γραπτό λόγο. Ενισχύεται η δημιουργική μας σκέψη και η κριτική αντιμετώπιση των ιστοριών που διαβάζουμε. Ενημερωνόμαστε για σημαντικούς συγγραφείς και τα έργα τους. Ανοίγονται νέοι ενδιαφέροντες δρόμοι στη φαντασία μας. Μαθαίνουμε τρόπους να αφηγούμαστε ιστορίες, να «χτίζουμε» ήρωες και να περιγράφουμε καταστάσεις, τόπους και αντικείμενα, που βρίσκονται σε πραγματικά ή φανταστικά περιβάλλοντα. Ερχόμαστε σε επαφή με την ευρεία γκάμα των συναισθημάτων, τα αναλύουμε, τα δικαιολογούμε και βρίσκουμε τις αιτίες και τις συνέπειές τους. Επιπλέον, μέσω της γόνιμης αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων, ενισχύεται η κοινωνικοποίησή μας και η επαφή με άτομα που έχουν παρόμοια ενδιαφέροντα. Με άλλα λόγια, τα σεμινάρια δημιουργικής γραφής μπορούν, μεταξύ άλλων, να προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες αυτογνωσίας και αυτοβελτίωσης.

Παρατηρείται στις μέρες μας «έκρηξη» των σεμιναρίων δημιουργικής γραφής. Πού πιστεύετε ότι οφείλεται;

Α.Μ. Από τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά και τα λαξευμένα σε πέτρα σύμβολα των Μάγια μέχρι την ανακάλυψη της τυπογραφίας και την ψηφιακή της μορφή, η γραφή έχει διανύσει μία παγκόσμια πορεία 5.000 ετών περίπου. Παράλληλα, ο άνθρωπος είχε πάντοτε την ανάγκη να ακούει, να διαβάζει, να βλέπει, να δημιουργεί και να μεταδίδει ιστορίες. Ειδικά, στην εποχή μας, που τα μέσα αποτύπωσης ιστοριών είναι ποικίλα και περιλαμβάνουν τα βιβλία, τα θεατρικά έργα, τις κινηματογραφικές ταινίες, τις τηλεοπτικές σειρές, ακόμα και τα βιντεοπαιχνίδια, οι δυνατότητες για έκφραση της διάθεσης του καθενός να πει τη δική του ιστορία είναι πολυάριθμες και ολοένα και πιο εύκολα προσβάσιμες. Η «έκρηξη» των σεμιναρίων δημιουργικής γραφής, λοιπόν, ίσως έρχεται να ικανοποιήσει την αέναη ανάγκη του ανθρώπου να μαθαίνει και να δημιουργεί ιστορίες, να ταυτίζεται με ήρωες και να παίρνει χρήσιμα μηνύματα για τη δική του ζωή.

Θεωρείτε ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα δίνει επαρκείς ευκαιρίες στους μαθητές για ανάπτυξη του γραπτού λόγου και για να ανακαλυφθούν εκκολαπτόμενοι συγγραφείς;

Α.Μ. Βασικός στόχος του γλωσσικού μαθήματος στο Δημοτικό Σχολείο είναι η ανάπτυξη της ικανότητας για αποτελεσματική και δημιουργική χρήση του γραπτού και προφορικού λόγου στα διάφορα κοινωνικά περιβάλλοντα. Το σχολείο είναι σε θέση να δώσει σημαντικές αφορμές και εναύσματα για ενασχόληση των παιδιών με λογοτεχνικά κείμενα, οπτικοακουστικά ερεθίσματα και τεχνικές γραφής, στοιχεία που αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του γραπτού λόγου και τη συγγραφή ιστοριών. Αρκετά συχνά, τα όρια του χρόνου στο σχολικό πρόγραμμα στενεύουν σημαντικά και δεν είναι εφικτή η αποκλειστική ενασχόληση με διαδικασίες γραφής. Ομως, μέσα από την επαφή με διαφορετικά είδη κειμένων που εμπεριέχονται στα σχολικά εγχειρίδια, εμπειρίες δημιουργικής γραφής, βιωματικές διαθεματικές δραστηριότητες και στο πλαίσιο της συνεργασίας σχολείου και οικογένειας μπορούν να ανακαλυφθούν και να ενισχυθούν τα ταλέντα των μαθητών και οι μελλοντικοί συγγραφείς να αρχίσουν να διαφαίνονται.

Μπορούν όλοι οι μαθητές να γράψουν καλές ιστορίες; Ποιες προϋποθέσεις απαιτούνται;

Α.Μ. Κάθε παιδί ακολουθεί την προσωπική του διαδρομή στην πορεία για την αποτελεσματική συγγραφή κειμένων. Βοηθητική, όμως, είναι η τήρηση μιας διαδικασίας που περιλαμβάνει μερικά χρήσιμα στάδια. Αρχικά, χρειάζεται να δοθεί στα παιδιά η δυνατότητα να μελετήσουν γραπτές πηγές που σχετίζονται με το είδος του γραπτού λόγου που στη συνέχεια θα αναπτύξουν. Ιστορίες και κείμενα που εξάπτουν τη φαντασία και κινούν το ενδιαφέρον τους είναι αυτά που θα πρέπει να επιλεχθούν. Πέρα από τα λογοτεχνικά, αναζητούνται και εικαστικά ερεθίσματα (εικόνες, ταινίες, έργα τέχνης, κόμικς, τραγούδια, μουσική) που μπορούν να δώσουν αφορμές για συζητήσεις και ανάδυση ιδεών. Με εμπλουτισμένη τη φαρέτρα της φαντασίας τους, οι μαθητές μπορούν να προβούν στην παραγωγή ιστοριών και, αφού παρουσιάσουν τα κείμενά τους στην κοινότητα της τάξης, να προκύψει η απαραίτητη ανατροφοδότηση και θετική ενίσχυση, που θα οδηγήσει στη σταδιακή βελτίωση των συγγραφικών τους δεξιοτήτων.

Σχέδια για μελλοντικό νέο συγγραφικό έργο υπάρχουν;

Α.Μ. Παράλληλα με τα δύο τεύχη των «Δραστηριοτήτων Δημιουργικής Γραφής για το Δημοτικό Σχολείο», κυκλοφορεί το βιβλίο «Γραμματική και Παραγωγή Λόγου για όλες τις τάξεις του Δημοτικού». Στο πρώτο του μέρος περιλαμβάνονται όλα τα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα της ύλης των σχολικών βιβλίων όλων των τάξεων, με θεωρία και εύληπτα παραδείγματα. Στο δεύτερο μέρος παρατίθενται σχεδιαγράμματα των βασικών κειμενικών ειδών που συναντώνται στο Δημοτικό, βοηθώντας τους μαθητές και τις μαθήτριες να παραγάγουν τα δικά τους γραπτά δημιουργήματα. Παράλληλα, πιστοί στο ομαδικό πνεύμα που μας διακατέχει και πάντα από την οικογένεια των εκδόσεων Γράφημα, έχουμε ετοιμάσει, σε συνεργασία με εξαιρετικά αξιόλογους εκπαιδευτικούς, μία σειρά έξι βιβλίων που αφορούν στο μάθημα της Γλώσσας, ανά τάξη, και περιλαμβάνουν τη γραμματική κάθε ενότητας, ασκήσεις εμπέδωσης για κάθε μάθημα και απαντήσεις στις ερωτήσεις των σχολικών εγχειριδίων. Ευελπιστούμε σύντομα να κυκλοφορήσουν και να αποτελέσουν ένα σημαντικό εκπαιδευτικό βοήθημα στα χέρια μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών.

Σας ευχαριστώ πολύ και εύχομαι πάντα επιτυχίες!

Σχόλια
Δεν υπάρχουν σχόλια γι'αυτό το άρθρο
Αποστολή σχολίου
1
+
3
=