Κύπελλο Εθνών Ευρώπης 60 (συν 1) χρόνια

Τελευταία ενημέρωση: 2021-06-06, 22:20:21
Ο εμπνευστής του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ανρί Ντελονέ
Κύπελλο Εθνών Ευρώπης 60 (συν 1) χρόνια

ΜΙΚΡΗ ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ (ΜΕΡΟΣ Α’)

Οταν οι Γάλλοι αξιωματούχοι της FIFA Ζιλ Ριμέ και Ανρί Ντελονέ έθεταν σε εφαρμογή τη διεξαγωγή του Παγκοσμίου Κυπέλλου στα 1926 – ‘28, στο μυαλό του δεύτερου υπήρχε η σκέψη και για αντίστοιχη ευρωπαϊκή διοργάνωση σε επίπεδο εθνικών ομάδων, όπως το Κόπα Αμέρικα που προϋπήρχε στη Λατινική Αμερική από τα μέσα της β’ δεκαετίας του 20ού αιώνα. Η αδιαμφισβήτητη προτεραιότητα βέβαια δόθηκε στον παγκόσμιας εμβέλειας θεσμό από το 1930 και η δεύτερη πρόταση του Ντελονέ παρέμεινε ανεφάρμοστη για περίπου τρεις δεκαετίες, καθώς μεσολάβησε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος με τα ολέθρια επακόλουθά του. Αφότου ιδρύεται η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία (UEFA) το 1954, ο Ντελονέ, που είναι και γραμματέας της, επαναφέρει στο προσκήνιο την παλιά του σκέψη για πανευρωπαϊκό πρωτάθλημα αντιπροσωπευτικών συγκροτημάτων των χωρών, που εντάσσονταν στον επίσημο νεοϊδρυθέντα φορέα. Αν και προέκυψαν σοβαρές αντιρρήσεις με κύριες αιτιάσεις την υποβάθμιση του Παγκοσμίου Κυπέλλου και την υπερβολική διεξαγωγή διεθνών διοργανώσεων, αφού ήδη διεξαγόταν από το 1956 το Κύπελλο Πρωταθλητριών Ευρώπης, σε επίπεδο συλλόγων, η πρόταση του Γάλλου οραματιστή, που στο μεταξύ είχε αποβιώσει, έγινε πραγματικότητα. Δυστυχώς, ο ίδιος δεν μπόρεσε να δει την υλοποίηση της προσπάθειάς του, που είχε ευτυχή κατάληξη, χάρη στις ενέργειες του γιου του Πιέρ, ο οποίος συνέχισε την προσπάθεια για την ολοκλήρωση της πατρικής επιθυμίας. Η νέα διοργάνωση θα διεξαγόταν κάθε τέσσερα χρόνια στην ενδιάμεση διετία από το Παγκόσμιο Κύπελλο, ώστε να μην εμπλέκεται με αυτό. Ονομάστηκε Κύπελλο Ευρώπης των Εθνών – Ανρί Ντελονέ, όπως συνέβη και με το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου – Ζιλ Ριμέ, προς τιμήν των εμπνευστών των διοργανώσεων. Αργότερα μετονομάστηκε σε Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα. Η πρώτη διοργάνωση άρχισε, με τους προκριματικούς αγώνες, τον Σεπτέμβριο του 1958, μετά την ολοκλήρωση της τελικής φάσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου στη Σουηδία, για να περατωθεί, με την ανάδειξη του νικητή, δύο χρόνια αργότερα, το 1960, στην τελική της φάση, που διεξήχθη στη Γαλλία. Πρώτο ματς στην ιστορία του θεσμού ήταν το Σοβιετική Ενωση – Ουγγαρία 3-1 στο στάδιο «Λένιν» στις 28/9/1958.

 

Προβληματικό ξεκίνημα

Βέβαια, κάθε αρχή παρουσιάζει και τις δυσκολίες της. Οπως συνέβη και με το πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο το 1930 στην Ουρουγουάη, η συμμετοχή στη νέα διοργάνωση υπήρξε ελλιπής, αν και στα όρια της Γηραιάς Ηπείρου δεν προέκυπταν χρονοβόρες, υπερπόντιες μετακινήσεις των ομάδων. Τότε η Ευρώπη αριθμούσε 32 ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες (σήμερα φτάνουν τις 55), καθώς τα κράτη της, μέλη της UEFA, ήταν ακριβώς τόσα. Η Σοβιετική Ενωση και η Γιουγκοσλαβία ήταν ενωμένες, όπως και η Τσεχοσλοβακία, ενώ δεν εντάσσονταν τα μικρά κρατίδια (Ανδόρα, Λιχτενστάιν, Φερόε κ.ά.) και μόνο η Γερμανία παρέμενε διαχωρισμένη σε Δυτική και Ανατολική από τη μοιρασιά των νικητών του μεγάλου πολέμου και την «αντιπαράθεση» των δύο συνασπισμών του ψυχρού πολέμου, για να επανενωθεί το 1990. Από τις 32 χώρες, μόνον οι 17 δήλωσαν συμμετοχή, δηλαδή περίπου το 50%, καθώς για διάφορους λόγους ή προφάσεις πολλές διαφοροποιήθηκαν. Οι πιο ηχηρές αρνήσεις προέκυψαν από τους Γερμανούς, τους Ιταλούς, τους Ισπανούς και τους πάντοτε υπερόπτες και σνομπ Βρετανούς. Λέγεται πως η Ιταλία φοβόταν πιθανή παταγώδη αποτυχία, καθώς διέθετε μέτριο σύνολο τότε και για αυτό δεν συμμετείχε. Αντίθετα πρόθυμη υπήρξε η συμμετοχή από τις χώρες του λεγόμενου ανατολικού μπλοκ, σε μια προσπάθεια αποφυγής της εσωστρέφειας και ανάδειξης των δυνατοτήτων τους σε πανευρωπαϊκό ποδοσφαιρικό, εννοείται, επίπεδο. Αλλωστε στην τελική τετράδα στη Γαλλία έφθασαν τρεις από αυτές, Σοβιετική Ενωση, Τσεχοσλοβακία, Γιουγκοσλαβία. Οι αρχικές αρνήσεις, στην πρώτη διοργάνωση, απαλείφθηκαν στη συνέχεια και στη δεύτερη συμμετείχαν 29 χώρες για να ακολουθήσει κατόπιν η καθολική συμμετοχή.

 

Οι μορφές της διοργάνωσης

Οι πρώτες πέντε διοργανώσεις από το 1960 έως και το 1976 στην τελική τους φάση ήταν ένα απλό φάιναλ φορ με δύο ημιτελικούς, μικρό και μεγάλο τελικό. Για να φθάσουν οι νικητές ώς εκεί ακολουθήθηκαν διαφορετικά συστήματα διεξαγωγής των προκριματικών έως και την προημιτελική φάση, που έβγαζε την τελική τετράδα. Το 1960 οι ομάδες έδωσαν διπλούς νοκ άουτ αγώνες στις φάσεις των 16 και των 8 (προημιτελική). Υπήρξε και αγώνας κατάταξης  – πρόκρισης, Ειρε – Τσεχοσλοβακία 2-0, 0-4, ώστε οι 17 συμμετέχοντες να μείνουν 16 και να εξελιχθεί κανονικά η συνέχεια, με τελικό νικητή τη Σοβιετική Ενωση. Το 1964, που η τελική φάση έγινε στην Ισπανία, η διοργάνωση άρχισε με το ίδιο σύστημα. Σε πρώτη προκριματική φάση έγιναν δώδεκα συναντήσεις, ενώ πέρασαν άνευ αγώνος τέσσερις ομάδες, η Σοβιετική Ενωση ως κάτοχος, Αυστρία και Λουξεμβούργο μετά από κλήρωση και η Αλβανία, που είχε κληρωθεί με την Ελλάδα, με τη χώρα μας να παραιτείται, αφού τότε δεν υπήρχαν με το γειτονικό κράτος διπλωματικές σχέσεις. Οι δώδεκα νικητές και οι τέσσερις «ευνοημένοι» αποτέλεσαν τη φάση των 16 για να ακολουθήσουν βέβαια οι προημιτελικοί και το φάιναλ φορ της Ισπανίας, όπου επικράτησαν οι οικοδεσπότες. Στη διοργάνωση του 1968 αλλάζει το σύστημα των προκριματικών, καθώς οι ομάδες χωρίζονται σε οκτώ ομίλους, με τους πρώτους των ομίλων αυτών να συναντιούνται σε διπλούς, νοκ  άουτ αγώνες για την προημιτελική φάση. Η τελική φάση διεξήχθη στην Ιταλία, με τους γηπεδούχους να επικρατούν με εύνοια και δυσκολίες, όπως θα δούμε στο επόμενο άρθρο μας. Το ίδιο σύστημα εφαρμόστηκε και στις δύο επόμενες διοργανώσεις το 1972 στο Βέλγιο με νικήτρια τη Γερμανία και το 1976 στη Γιουγκοσλαβία με νικήτρια την Τσεχοσλοβακία.

 ***

Το πράγματα διαφοροποιούνται εμφατικά στη διοργάνωση του 1980. Η τελική φάση, στην Ιταλία, διεξάγεται με 8 ομάδες, χωρισμένες σε δύο ομίλους. Η χρονιά αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συμμετέχει για πρώτη φορά στην ιστορία της στα τελικά η Εθνική Ελλάδος, που μάλιστα πραγματοποίησε αξιοπρεπέστατη παρουσία. Αναλυτικά θα αναφερθούμε στο τελευταίο μέρος των άρθρων μας, που θα παρουσιαστεί η συνολική παρουσία της Εθνικής μας στο Κύπελλο Εθνών Ευρώπης ή Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα. Στα προκριματικά η Ελλάδα παίρνει την πρώτη θέση στον 6ο όμιλο. Συνολικά οι όμιλοι ήταν επτά και οι πρωταθλητές μαζί με τη διοργανώτρια χώρα συγκροτούν την τελική οκτάδα. Οι δύο πρώτοι των ομίλων της τελικής φάσης αγωνίζονται στον μεγάλο τελικό για το βαρύτιμο τρόπαιο, ενώ οι δύο δεύτερες συναντιούνται στον μικρό τελικό, τον λεγόμενο τελικό της απογοήτευσης. Ακολουθείται δηλαδή το σύστημα, που εφαρμοζόταν στα Παγκόσμια Κύπελλα του 1974 και 1978. Στον τελικό επικράτησαν οι Γερμανοί του Βελγίου με 2-1 και στον μικρό τελικό η κάτοχος Τσεχοσλοβακία των διοργανωτών στα πέναλτι. Ενδιαφέρουσα αλλαγή εφαρμόζεται στην επόμενη διοργάνωση του 1984, στη Γαλλία. Καταργείται ως άνευ ουσίας ο μικρός τελικός και υπάρχουν ημιτελικοί ανάμεσα στους δύο πρώτους κάθε ομίλου χιαστί (Α1 – Β2 και Α2 – Β1), ώστε να υπάρχει πρόσθετο ενδιαφέρον. Στους προκριματικούς πάλι υπάρχουν επτά όμιλοι, που οι πρώτοι μαζί με τους διοργανωτές συγκροτούν την τελική οκτάδα. Αγωνιστικά οι οικοδεσπότες του 1984 μάλλον εύκολα με ηγέτη τον Πλατινί και σοβαρό σύνολο κατέκτησαν το τρόπαιο. Ακριβώς με το ίδιο σύστημα διεξήχθησαν οι δύο τελευταίες διοργανώσεις με οκτώ ομάδες, το 1988 στη Γερμανία με νικήτρια την Ολλανδία και το 1992 στη Σουηδία με την πρώτη μεγάλη έκπληξη, την επικράτηση της Δανίας, που αγωνίστηκε στα τελικά από σπόντα, έπειτα από αποκλεισμό της Γιουγκοσλαβίας. Μεγαλύτερη έκπληξη θα ακολουθούσε 12 χρόνια αργότερα.

 ***

Το 1996 οι ομάδες στην τελική φάση διπλασιάζονται και γίνονται 16, όπως παλιότερα. Συγκροτούν τέσσερις ομίλους και προκρίνονται στη φάση των 8 (προημιτελική) οι δύο πρώτοι κάθε ομίλου. Ακολουθούν νοκ άουτ συναντήσεις ώς την πρόκριση στον τελικό της διοργάνωσης. Να σημειώσουμε ότι από τους οκτώ ομίλους της προκριματικής φάσης στην τελική 16άδα προκρίνονταν οι οκτώ πρώτοι των ομίλων, οι έξι καλύτεροι δεύτεροι, ενώ οι δύο χειρότεροι δεύτεροι έδιναν μπαράζ για μία θέση, αφού υπήρχαν και οι διοργανωτές, που συμμετείχαν χωρίς αγώνες. Οι Γερμανοί επικρατούν για τρίτη φορά στην ιστορία του θεσμού επί των Τσέχων με το «χρυσό γκολ». Για πρώτη φορά το 2000 η τελική φάση θα διεξαχθεί σε δύο χώρες, Βέλγιο και Ολλανδία. Στα προκριματικά συγκροτούνται εννιά όμιλοι και προκρίνονται οι πρώτοι και ο καλύτερος δεύτερος, ενώ οι υπόλοιποι οκτώ δεύτεροι δίνουν μεταξύ τους μπαράζ για να προκριθούν οι τέσσερις, που μαζί με τους δύο διοργανωτές συνθέτουν τη 16άδα της τελικής φάσης, που διεξάγεται, όπως και η προηγούμενη, με νικήτρια την ομάδα της Γαλλίας στην παράταση επί της Ιταλίας. Περίπου ίδια τα οργανωτικά και για το 2004 στην Πορτογαλία. Στα προκριματικά 10 όμιλοι με πρόκριση απευθείας των πρώτων των ομίλων και τους δεύτερους να συναντιούνται σε διπλούς νοκ άουτ αγώνες μπαράζ, ώστε να προκριθούν οι πέντε και μαζί με τους διοργανωτές να συμπληρώνουν τις ομάδες των τελικών. Ανάλογη η διεξαγωγή στις δύο επόμενες διοργανώσεις, το 2008 σε Αυστρία – Ελβετία και το 2012 σε Ουκρανία – Πολωνία με νικήτρια και τις δύο φορές την κραταιά τότε Ισπανία, που ενδιάμεσα κατάκτησε και το Παγκόσμιο Κύπελλο το 2010, κατόρθωμα μοναδικό. Το 2016 οι ομάδες της τελικής φάσης αυξάνονται σε 24 και η φάση των ομίλων γίνεται πιο ενδιαφέρουσα, μια και προκρίνονται σε νοκ άουτ αγώνες και οι τέσσερις καλύτερες τρίτες, όπως στα Μουντιάλ από το 1986 έως τα 1994. Τελευταία σημαντική αλλαγή στη διεξαγωγή της τελικής φάσης ετούτη της φετινής (περσινής) διοργάνωσης, που πραγματοποιείται με καθυστέρηση ενός χρόνου, λόγω της πανδημίας. Το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα στην τελική του φάση δεν περιορίζεται σε μία ή έστω δύο διοργανώτριες χώρες, αλλά αποκτά, με τη διεξαγωγή του σε δέκα ευρωπαϊκές πόλεις, πραγματικά πανευρωπαϊκή διάσταση. Εξίσου ενδιαφέρουσες και οι αλλαγές των προκριματικών, που δόθηκαν περισσότερες ευκαιρίες σε μεσαίας δυναμικότητας χώρες.

Οι διάφορες αλλαγές, που πραγματοποιούνται στην πορεία του θεσμού, σε ό,τι αφορά στη διεξαγωγή του, μπορεί να επηρεάζονται από οικονομικά ή άλλα υλικά συμφέροντα. Στοχεύουν, όμως, στην εξάπλωση και στην περισσότερο ενδιαφέρουσα παρουσίαση και απόλαυση του δημοφιλέστερου αθλήματος, προς τέρψη των αναρίθμητων ανά τον κόσμο υποστηρικτών του.

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΤΑΠΑΝΗΣ

Ακολουθήστε τον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ στο GOOGLE NEWS για άμεση ενημέρωση.
Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από τον Βόλο, την Μαγνησία, την Ελλάδα και τον κόσμο
απο τον
ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ
Σχόλια
Δεν υπάρχουν σχόλια γι'αυτό το άρθρο
Αποστολή σχολίου
8
+
6
=