Μάσκες παντού

Τελευταία ενημέρωση: 2020-11-22, 19:06:41
Μάσκες παντού

Του Νικόλα Μ. Νικολάου, Ψυχίατρου/Ψυχοθεραπευτή

Διαβάζουμε στο ιστολόγιο του λογοτέχνη Νίκου Σαραντάκου («Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία»):

«Η μάσκα λοιπόν είναι λέξη με προβληματική ετυμολογία. Στα ελληνικά, κατά το λεξικό Μπαμπινιώτη, είναι δάνειο από το παλαιό ιταλικό masca (στα σημερινα ιταλικά maschera). Όλα αυτά ανάγονται σε υστερολατινικό masca με σημασίες αφενός «προσωπίδα» και αφετέρου «μάγισσα, δαίμονας», το οποίο προέρχεται από ένα προ-ρωμαϊκό *maska «μαύρος», μια και το φούμο στο πρόσωπο ήταν η πιο απλή και πιο αρχαία μορφή μεταμφίεσης.

Ωστόσο, υπάρχει και το τουρκικό maskara, που προέρχεται από το αραβικό maskharah που σημαίνει γελωτοποιός (και ανάγεται σε ρήμα sakhira «γελοιοποιούμαι»). Μάλιστα, στα ελληνικά έχουμε δύο σημασίες της λέξης «μασκαράς». Ο ένας μασκαράς είναι ο αποκριάτικος, που φοράει μάσκα, ενώ ο άλλος είναι αυτός που φέρεται κατά τρόπο ανεπίτρεπτα επιπόλαιο ή γελοίο, που κάνει μασκαραλίκια».

Ας περιπλανηθούμε όμως λίγο στην ιστορία και την ψυχολογία της μάσκας, ως μέσο μεταμόρφωσης, προστασίας, δέους.

Απ τις πρωτόγονες κοινωνίες και τις ζωόμορφες/τερατόμορφες μάσκες που παρέδιδαν τους ανθρώπους στους θεούς, που δήλωναν υποταγή, δέος, φόβο προς τον ανώτερο θεό. Ακόμη κι εκείνες οι Διονυσιακές μάσκες των αρχαίων προγόνων, μέσα στην παραζάλη και τη μέθη τους, δήλωναν στ’ αλήθεια υποταγή στο Θεό Διόνυσο, που μεσολαβούσε απαραιτήτως προς την μέθεξη, άλλως τιμωρούσε με κατήφεια.

Μα ακόμη κι αυτή η σύγχρονη χρήση μάσκας στα κινήματα αντεξουσιαστών και διαμαρτυρόμενων, μέσα σ’ όλη την επαναστατική, ανατρεπτική παραζάλη, βαπτίζεται αναπόφευκτα σ έναν πηγαίο φόβο, μια τρομάρα εντοπισμού και διαπιστευτηρίων που θα οδηγήσουν στην τιμωρία, στη φυλακή του συστήματος.

Η μάσκα του δήμιου που εκτελεί την ύψιστη ποινή, που οδηγεί στην γκιλοτίνα, που απαγχονίζει, μια μάσκα διάθλασης της κανονικότητας ενός ήσυχου πολίτη που φορώντας την τρέπεται σε άγγελο θανάτου.

Οι μάσκες που κρύβουν τα πάθη μας, οι μάσκες της υποταγής μας, οι μάσκες του φόβου, που διαπλέουν την ιστορία της ανθρωπότητας ως γεγονός ή αστική δοξασία.

Μα κράτησα στο τέλος τη θρυλική μάσκα του Ζορό, που εισαγάγει στ αλήθεια μια χρήση αλλοτινή.

Η γοητευτική μαύρη μάσκα που υπερασπίζει τους κοινούς και τους αυτόχθονες λαούς της γης ενάντια σε διεφθαρμένους τυράννους.

Ο πλούσιος Δον Ντιέγκο ντε λα Βλέγκα, (χαρακτήρας του συγγραφέα κόμικ Τζόνστον Μακάλεϊ), δεν κάθεται στ αυγά του, δεν επαναπαύεται, επαγρυπνεί για το δίκιο και την αποκατάστασή του. Μια μάσκα που δεν κρύβει, δεν παραμορφώνει, δεν δεσμεύει τον χρήστη της, μα τον λυτρώνει απ τις ενοχές για την αδικία του κόσμου, τον τρέπει σε άτρωτο προστάτη του αδυνάτου, τον ελευθερώνει κατ ουσίαν απ τα δεσμά της κοινωνικής του θέσης, τον καθιστά ίσο προς ίσους, να μάχεται το άδικο.

Κι ερχόμαστε στη μάσκα που φοράς απόψε.

Που μια αναπάντεχη, θανατηφόρος πανδημία έφερε μαζί της ως πρωτόλεια αναγκαιότητα.

Η μάσκα του κορονοϊού.

Ένα σύμβολο πανανθρώπινης συνεννόησης και κοινού αγώνα. Ένα αξεσουάρ, πανίσχυρο όπλο αποδέσμευσης απ την καθήλωση και το φόβο. Η μάσκα του ήρωα γιατρού, νοσηλευτή, με τον ιδρώτα και το κλάμα της απώλειας πάνω της. Η μάσκα λερωμένη με κραγιόν για να μην ξεχνάμε την ομορφιά της ζωής. Η μάσκα του συντρόφου, που τον χωρίζει απ τα πολυπόθητα χείλη της, μα εκπληρώνει έτσι πληρέστερα την αγάπη τους.

Η μάσκα του μικρού παιδιού, σαν ένθερμη αγκαλιά στον γονιό του.

Μάσκες παντού. Πέσαν οι κάστες, γίναν ένα οι φάτσες των ανθρώπων, απέκτησε η ανθρωπότητα ένα κοινό βλέμμα. Το μόνο που απέμεινε ακάλυπτο να επικοινωνεί της ψυχής τα πάθη και τα μελλούμενα.

Ένα βλέμμα όμως πεισμωμένο, βουρκωμένο από αναγνώριση, ευγνωμοσύνη, μαχητικότητα.

Ένα βλέμμα ελεύθερο όσο ποτέ άλλοτε.

Τα πρόσωπα του κόσμου όλου, ένα πρόσωπο και δύο μάτια.

Κι όπως ο θρυλικός Ζορό δεν είναι μόνο πολύ πονηρός και δύσκολος για να τον πιάσουν οι αρχές, αλλά απολαμβάνει να τους ταπεινώνει και δημοσίως, ξεχύθηκαν οι μάσκες των σύγχρονων Ζορό παντού γύρω.

Να προφυλάξουν, να επιβραβεύσουν τον ηρωικό αγώνα, να ταπεινώσουν τον ιό δημοσίως.

Μάσκες που δε φοβούνται, δεν παραδίνονται, δεν λυγίζουν.

Μάσκες παντού γύρω.

Μάσκες που χαμογελούν.

Μάσκες που κραυγάζουν ελευθερία απ’ τον φόβο.

 

Ακολουθήστε τον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ στο GOOGLE NEWS για άμεση ενημέρωση.
Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από τον Βόλο, την Μαγνησία, την Ελλάδα και τον κόσμο
απο τον
ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ
Σχόλια
Δεν υπάρχουν σχόλια γι'αυτό το άρθρο
Αποστολή σχολίου
6
+
6
=